Pagkakaiba sa pagitan ng mga pagbago ng "Wikang Pranses"

m
walang buod ng pagbabago
m
Ang '''Pranses''' (Pranses: ''français''; [[wikang Ingles|Ingles]]: ''French'') ay isang wika na nagmula sa [[Pransya]]. Noong [[1999]], ito ang wikang may ika-11 pinakamalaking bilang ng mga tagapagsalita sa buong daigdig, sinasalita ng higit-kumulang na 77 milyong tao (tinatawag na ''francophones'') bilang [[inang wika]], at 128 milyon na kinabibilangan ng mga tao na tinatanggap ito bilang pangalawang wika. Ito ang opisyal o pampangasiwaang wika sa iba’t ibang komunidad o samahan (katulad ng [[Unyong Europeo]], [[IOC]], [[Mga Nagkakaisang Bansa]], at [[Universal Postal Union]]).
 
== Heographiyang Distribusyon ==
=== Europa ===
[[Talaksan:Knowledge French EU map.png|right|thumb|240px|Kaalaman ng wikang Pranses sa [[Unyong Europeo]] at mga kandidatong bansa<ref>Source: [http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_en.pdf EUROPA], data for EU25, published before 2007 enlargement.</ref>]]
 
Ang Wikang Pranses ay ang opisyal na wika ng [[Pransya]], [[Suwisa]], [[Belgium]], [[Monaco]], [[Andorra]], [[Italya]], [[Luxembourg]] at isang minoryang wika sa [[Nagkakaisang Kaharian]].
 
==== Pransya ====
Ayon sa [[Konstityusyon ng Pransya]], ang wikang Pranses ay naging opisyal na wika ng Pransya mula noong 1992.<ref>{{fr icon}} [http://www.languefrancaise.net/dossiers/dossiers.php?id_dossier=50 Loi constitutionnelle 1992] — {{lang|fr|C'est à la loi constitutionnelle du 25 juin 1992, rédigée dans le cadre de l'intégration européenne, que l'on doit la première déclaration de principe sur le français, langue de la République.}}</ref>
 
==== Suwiso ====
Habang ang wikang Pranses kasama ng wikang [[Alemanya]], [[Italyano]] at [[Romansh]] ay ang mga opisyal na wika ng [[Suwiso]], habang ang wikang Pranses ay ang katutubong wika ng halos 20% na mga Suwiso.<br />
 
==== Belgium ====
Sa [[Belgium]], ang wika ay ang opisyal na wika ng [[Wallonia]] (maliban sa Hilagang Cantons kung saan ang [[German|wikang Alemanya]] ay ginagamit) at isa sa dalawang opisyal na wika --Kasama ang [[Dutch]]-- ng [[Brussels]] kung saan ito'y binibigkas ng mayoriya ng populasyon. Sa Total, 40% ng populasyon ng Belgium ay nagsasalita ng Pranses at ang natitirang 60% ay nagsasalita ng Dutch.
 
==== Monako at Andorra ====
Kahit [[Monégasque]] ay pambansang wika ng [[Monako]], ang wikang Pranses ay ang opisyal na wika at binibuo ng mga Pranses ang 47% ng populasyon.<br />
Habang naman sa [[Andorra]], kahit ang [[Katalan]] ang opisyal na wika, ang Pranses ay karaniwang ginagamit dahil ito'y malapit sa Pransya at 7% ng populasyon ay binibuo ng mga Pranses.<br />
 
==== NagkakaiisangNagkakaisang Kaharian at Italya ====
Sa [[Nagkakaiisang Kaharian]], ito'y isang menoryang wika at 23% ng populasyon ay nakakaintindi ng Pranses.<br />
Sa [[Italya]], ang wikang Pranses ay opisyal na wika kasama ang wikang Italyano sa maliit na rehiyon ng Aosta Valley sa Italya.
 
=== Amerika ===
Sa [[Kanada]], ang wikang Pranses ay opisyal na wika kasama ang Ingles. Sa [[Quebec]], Kanada kung saan 80% ng populasyon ay Pranses ang kanilang katutubong wika. Mahigit na 10,170,000 na mga Kanadiano o kaya 30.6% ng populasyon ay ginagamit ang Pranses bilang unang or ikalawang wikang pangsalita. Dahil sa mga Programmang bilingual sa mga paaralan ay tumataas ang porsiyento mga Kanadianong gumagamit ng Pranses.<br />
 
Sa [[Kanada]], ang wikang Pranses ay opisyal na wika kasama ang Ingles. Sa [[Quebec]], Kanada kung saan 80% ng populasyon ay Pranses ang kanilang katutubong wika. Mahigit na 10,170,000 na mga Kanadiano o kaya 30.6% ng populasyon ay ginagamit ang Pranses bilang unang or ikalawang wikang pangsalita. Dahil sa mga Programmang bilingual sa mga paaralan ay tumataas ang porsiyento mga Kanadianong gumagamit ng Pranses.<br />
 
Ang pranses ay isang opisyal na wika ng [[Haiti]] kahit ito'y ginagamit lamang ng mga taong mayayaman, habang naman ang Haitan Creole (Isang Wikang basi sa Pranses creole) ay mas ginagamit bilang katutubong wika.
Ang Pranses ay ikaapat sa mga karamihan na sinasalita pagkatapos ng [[Wikang Espanyol|Espanyol]], [[Wikang Tsino|Tsino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]].<ref>[http://www.nvtc.gov/lotw/months/november/USlanguages.html National Virtual Translation Center] — Languages Spoken in the U.S.</ref><ref name="factfinder.census.gov">[http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&-geo_id=D&-qr_name=DEC_2000_SF3_U_QTP16&-ds_name=D&-_lang=en U.S. Census Bureau, Census 2000 Summary File 3] — Language Spoken at Home: 2000.</ref> at ikalawa sa mga karamihan na sinasalita sa mga estado ng [[Louisiana]], [[Maine]], [[Vermont]] at [[New Hampshire]]. Ang Louisiana ay tahanan sa maraming dyalekto, kung saan ang pinakamarming sumasalita ng Pranses Cajun.
 
=== Aprika ===
[[Talaksan:Francophone Africa.svg|thumb|right|300px| {{legend|#006BA8|Mga bansang kadalasang binabangit bilang Francophone Aprika.}} {{legend|#00AAE2|Bansang minsang binabangit bilang Francophone Aprika}}]]
Karamihan ng mga nanagsalita ng wikang Pranses ay tumitira sa Aprika. Ayon sa ulat ng Organisation internationale de la Francophonie noong 2007 tumataya sa 115 na milyon na mga Aprikano sa 31 na mga bansa sa Aprika ay makakasalit ng Pranses bilang una or ikalawang wika.
 
=== Asya ===
Sa [[Lebanon]] ang Pranses ay opisyal na wika kasama ang [[Arabo]] at ito'y tinuturo at ginagamit sa mga paaralan at mga sentro pang-edukasyonal. Katulad sa Lebanon, ang Pranses sa [[Syria]] ay naging opisyal hanggang 1943 pero hanggang nagyon ito'y ginagamit ng mga tao na nasa mga mataas na mga ranko. Sa [[Timog Hilagang Asya]] ang Pranses ay isang Administrabong wika sa [[Laos]] at [[Kambodiya]] kahit ang inpluwensya ng wika ay uminog ng mga nagdaang mga siglo. Noong panahon ng Kolonyang Pranses, ang mga matataas na mga tao ay gumamit ng Pranses at ang mga mangagawang Biyetnamese ay gumamit ng isang wikang Pranses Creole na kilala bilang "Tây Bồi" na ngayon ay ekstinct na.
 
==== Indya ====
Sa [[Lebanon]] ang Pranses ay opisyal na wika kasama ang [[Arabo]] at ito'y tinuturo at ginagamit sa mga paaralan at mga sentro pang-edukasyonal. Katulad sa Lebanon, ang Pranses sa [[Syria]] ay naging opisyal hanggang 1943 pero hanggang nagyon ito'y ginagamit ng mga tao na nasa mga mataas na mga ranko. Sa [[Timog Hilagang Asya]] ang Pranses ay isang Administrabong wika sa [[Laos]] at [[Kambodiya]] kahit ang inpluwensya ng wika ay uminog ng mga nagdaang mga siglo. Noong panahon ng Kolonyang Pranses, ang mga matataas na mga tao ay gumamit ng Pranses at ang mga mangagawang Biyetnamese ay gumamit ng isang wikang Pranses Creole na kilala bilang "Tây Bồi" na ngayon ay ekstinct na.
 
==== Indya ====
Sa [[Indya]], sa Indyanong Unyong teritoryo ng [[Pondicherry]] ang Pranses ay gingamit kasama ang mga rehiyonal na mga wika ang Telugu at Tamil habang naman sa Tamil Nadu, Indya ang mga mangangaral ay may magdedesisyon kung ang Pranses ay pipiliin bilang ikalawang or ikatlong wika na kadalasang kasama ang Ingles at Tamil. Ang Pranses rin ay tinuturo rin sa estado ng [[Marahashtra]], Indya sa mga sekondaryong paaralan bilang ikatlong wika para sa peperasyon sa mga exams. Sa mga paaralan na may CBSE at NCR kurikulum ang Pranses ay bahagi nagpagaaral sa ikatlong antas. Sa ikaapat na antas ang mga magaaral ay hinihiling na i-alis ang Pranses o kaya ang [[Hindi]] (ang kanilang pambansang wika)bilang ikalawang wika nila.
 
=== Oceania ===
 
May mga ilang teritoryo ang Pransya sa Oceania kung saan ang Pranses ay ginagamit katulad ang [[French Polynesia]], [[Vanautu]], [[New Caledonia]] at, [[Wallis at Futana]].
 
== Mga Halibawa Halimbawa==
{{wikt|French}}
{{wikt|:Category:French language}}
Ito'y mga halimbawang salita.
 
{| class="wikitable"
! Pranses || Tagalog || Pagbigkas{{citation needed}}
|--
| monde || ''mundo''||[mõd]
|--
| chanson || ''kanta''||[shã-sõ]
|--
| téléphone || ''telepono''||[tele-fon]
|--
| eau || ''tubig'' ||[o]
|--
| feu || ''apoy'' ||[foe]
|--
| livre || ''libro'' ||[livr]
|--
| crayon || ''lapis'' ||[cre-yõ]
|--
| maison || ''bahay'' ||[me-zõ]
|--
| lit || ''kama'' ||[li]
|--
| vie || ''buhay'' (pangalanpangngalan) ||[vi]
|--
| cuisine || ''kusina'' ||[kÜi-zin]
|--
| garçon || ''lalaki'' ||[gar-sõ]]
|--
| fille || ''babae'' ||[fiy]
|--
| nourriture || ''pagkain'' ||[nu-ri-tür]
|--
| grand || ''malaki''||[grã]
|--
| petit || ''maliit''||[pe-ti]
|--
| nuit ||''gabi''||[nÜi]
|--
| matin || ''umaga'' ||[ma-t~e]
|--
| jour || ''araw'' ||[zhur]
|--
| mois || ''buwan'' || [mwa]
|--
| janvier || ''Enero'' || [zhã-vye]
|--
| février || ''Pebrero'' || [fe-vriye]
|--
| mars || ''Marso'' || [mars]
|--
| avril || ''Abril'' || [a-vril]
|--
| mai || ''Mayo'' ||[me]
|--
| juin || ''Hunyo'' || [zhw~e]
|--
| juillet || ''Hulyo'' || [zhÜi-ye]
|--
| août || ''Agosto'' || [ut]
|--
| septembre || ''Setyembre'' ||[sep-tãbr]
|--
| octobre || ''Oktubre'' || [ok-tobr]
|--
| novembre || ''Nobyembre'' || [no-vãbr]
|--
| décembre || ''Disyembre'' || [dey-sãbr]
|--
| car || ''kasi'' || [kar]
|--
| mais || ''pero'' || [me]
|--
| France || ''Pransya'' || [frãs]
|--
| français || ''Pranses'' || [frã-se]
|--
| Les Îles Philippines || ''Pilipinas'' || [le-zil-fi-li-pin]
|--
| philippin || ''Pilipino'' || [fi-li-p~e]
|}
 
== Pananalita ==
* Magandang umaga: ''Bonjour''
* Kumusta kayo? (pormal): ''Comment allez-vous ?''
* Hindi: ''Non''
* Nasaan po ang banyo?: ''Où sont les toilettes?''
* Marunong po kayo mag -Ingles?: ''Parlez vous l'anglais?''
* Hindi ko po kayo maintindihan: ''Je ne vous comprends pas''
* (Maraming) Salamat: ''Merci (beaucoup)''
* Nasaan po ang pinakamalapit na hintuan ng tren?: ''Où est la station de métro/la gare de train la plus proche?''
 
== Tingnan rin ==
* [[Alyansang Pranses sa Maynila]]
*[[b:en:French]] sa Wikang Ingles na Wikibooks
 
== Mga Kawing Panlabas ==
=== Mga Aralin ===
(Lahat ay sa wikang Ingles)
* [http://en.wikibooks.org/wiki/french|Wikibooks]
 
=== Mga Aralin ===
(Lahat ay sa wikang Ingles)
* [http://www.rfi.fr/lffr/statiques/accueil_apprendre.asp French language resources and broadcasts in simplified French at Radio France Internationale (RFI) website]
* [http://learnfrenchvideo.com/ LearnFrenchVideo.com] Audio lessons covering vocabulary, phrases, grammar and verbs.
 
=== Mga onlineOnline na diksyonarya Diksyonaryo===
(Lahat ay sa wikang Ingles)
{{For|unilingual dictionaries|fr:Dictionnaire}}
* [http://dictionnaire-libre.fr/ Dictionnaire-Libre.fr - dictionnaire gratuit de 24 langues]
 
=== Bokabularyo ===
(Lahat ay sa wikang Ingles)
* [[:wikt:Appendix:French Swadesh list|Swadesh list in English and French]]
* [http://www.dicovia.com/dico/francais-tagalog/lettre-A/0-59 Salitâ Wikang Pranses-Tagalog]
 
==== Audyo ====
(Lahat ay sa wikang Ingles)
* [http://shtooka.moostik.net/dico-fr/index.php?lng=en Free Audio base of French Words]
* [http://arael.shtooka.net/swf/french/index.php French audio files of the Shtooka.net project]
 
== Mga Sanggunian ==
{{Reflist}}
 
{{reflist|2}}
 
[[Kategorya:Wikang Pranses| ]]
2,938

edit