Moro: Pagkakaiba sa mga binago

5,257 byte added ,  9 years ago
dagdag
(usbong)
(dagdag)
{{For|Moro sa Pilipinas|Moro (Pilipinas)}}
Ang mga '''moroMoro''' (Ingles: ''moorMoor'', ''Moorish'') ay ang katawagang sa mga [[mediebalMuslim]] na mgananinirahan mamamayang Muslim ngsa [[Morocco]], kanluraningkanlurang Alheria[[Alherya]], Kanluraning[[Kanlurang Sahara]], [[Mauritania]], Peninsulang[[Iberian IberioPeninsula|Tangway ng Iberia]], [[Septimania]], [[Sicily|Sicilia]] at [[Malta]] noong [[Gitnang Kapanahunan]] (Panahong Midyebal). Tinawag ng mga moroMoro ang kanilang teritoryong iberiIberiano nabilang [[Al-Andalus na]], isang areangpook na binubuo ng Gibralta[[Gibraltar]], ang karamihan ngsa ngayongmga Espanyapook atna ngayon ay pangkasalukuyang [[Espanya]], [[Portugal]], at bahagi ng [[Pransiya]]. mayMayroon isading ringmga presensiyang moroMoro sa kasalukuyang panahongpangkasalukuyang katimugang Italayabahagi pagkataposng nilangtirahan[[Italya]] pagkaraang saklawin nila ang [[Mazara del Vallo|Mazara]] noong 827<ref>{{Cite CEweb |title=Assessment of the status, development and diversification of fisheries-dependent communities: Mazara del Vallo Case study report |url= http://ec.europa.eu/fisheries/documentation/studies/regional_social_economic_impacts/mazara_del_vallo_en.pdf |year= 2010 |publisher= [[European Commission|Komisyong Europeo]] |page = 2 |quote = ''In the year 827, Mazara was occupied by the Arabs, who made the city an important commercial harbour. That period was probably the most prosperous in the history of Mazara.'' |accessdate= 28 Setyembre 2012}}</ref> hanggang sa angpanghuli kanilangnilang huling[[Muslim tirahansettlement of Lucera|pamayanan sa Lucera]] ay nawasak noong 1300. Ang pagkakaibakaibahan sa [[relihiyon]] ng mga Muslim na Moro ay humantong sa tumagalisang nghidwaang nagtagal nang mga siglongdaantaon alitanlaban sa mga kahariang [[Kakristiyanuhan|mga kahariang Kristiyano]] ngsa Europa]], naisang tinatawaghidwaang natinawag bilang [[ReconquistaRekongkista]] (''Reconquista''). Ang [[Pagbagsak ng Granada]] noong 1492 ayang nakakitanakamalas ngsa pagwawakas ng presensiyangpagkakaroon ng mga Muslim sa [[Iberia]].
 
Ang katagang "Moro" ay ginamit sa Europa, sa malawakang diwa upang tukuyin ang sinumang may pinagmulang ninuong mga [[Mga Arabo|Arabo]] o [[Mga Aprikano|Aprikano]] na nabubuhay sa Espanya o sa [[Hilagang Aprika]]. Ang mga Moro ay hindi isang mga tao na namumukod-tangi o naglalarawan ng sarili. Ang pangalan ay inilapat ng mga Europeo noong Gitnang Kapanahunan o ng mga Europeo ng maagang panahong moderno sa [[mga Berber]], sa mga Arabo ng Hilagang Aprika, sa mga [[Muladi]] (mga Iberyanong Muslim)<ref>[http://www.nyu.edu/gsas/program/neareast/andalusia/pdf/10.pdf Ross Brann, "The Moors?"],{{Dead link|date=Setyembre 2012}} ''Andalusia'', New York University. Quote: "Andalusi Arabic sources, as opposed to later [[Mudéjar]] and [[Morisco]] sources in Aljamiado and medieval Spanish texts, neither refer to individuals as Moors nor recognize any such group, community or culture."</ref> and West [[Black African|Africans]] from [[Mali]] and [[Niger]] who had been absorbed into the [[Almoravid dynasty]].<ref>[http://books.google.com/books?id=1F9HPuDkySsC&pg=PA175&lpg=PA175&dq=Moors,+Almoravid,+Niger&source=bl&ots=kKjzYYWa8C&sig=ejbZuTEop2SnnUV8Lpwh_D_rEOo&hl=en&ei=sNbTSsWdHomj8Ab-pdD9DA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CA0Q6AEwAQ#v=onepage&q=Moors%2C%20Almoravid%2C%20Niger&f=false Ivan Van Sertima, ''Golden Age of the Moor''], Volume 11{{Page needed|date=May 2012}}</ref> Noong 1911, naobserbahan ng pangunahing mga paham na ang katagang ''Moor'' o "Moro" ay walang tunay na halagang [[pang-etnolohiya]].<ref>[http://www.1911encyclopedia.org/Moors "Moors"], ''Britannica Encyclopedia'' (1911), p. 811.</ref>
 
Ang mga Morong Andalusiano (ng Andalusia) noong [[Huli ng Gitnang Kapanahunan|hulihan Panahong Midyebal]] ay nanirahan sa Tangway na Iberiano (Peninsulang Iberyo) pagkaraan ng [[Umayyad conquest of Hispania|Pananakop ng Umayyad sa Hispania]] noong kaagahan ng ika-8 daantaon. Ang pamumuno ng mga Moro ay umabot, sa ilang mga pagkakataon, hanggang sa pangmakabagong panahon na [[Mauritania]], mga bansa sa [[Kanlurang Aprika]], at sa [[Ilog ng Senegal]].
 
Sa mas maaga pang kapanahunan, nakipag-ugnayan (at pagdaka ay nasakop) ng mga [[Sinaunang Roma|Romanong Klasikal]] ang mga bahagi ng [[Mauretania]], isang estado na tumatakip sa hilagang mga bahagi ng modernong Morocco at sa karamihan ng hilaga-kanluran at gitnang Alherya noong panahong klasiko. Ang mga tao ng rehiyon ay naitala sa [[panitikang Klasiko]] bilang [[Mga taong Mauri|Mauri]]. Sa kasalukuyan, ang ganiyang mga pangkat ay nakatira sa [[Mauritania]] at mga bahagi ng Alherya, Gitnang Sahara, Morocco, [[Niger]], at [[Mali]].<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?term=Moor&allowed_in_frame=0 Online Etymology Dictionary.]</ref> Sa [[mga wika ng Europa]], mayroong isang bilang ng kaugnay ng mga pangkat na etniko ang pangkasaysayang itinalaga bilang mga "Moro". Sa makabagong Iberia, ang kataga ay inilapat para sa mga tao na mayroong [[Demograpiya ng Morocco|etnisidad na Moroccano]]. Ang "Moor" ay paminsan-minsang inilalapat para sa anumang tao na nagmula sa Hilagang Aprika, subalit itinuturing ng ilang mga tao na ang paggamit ng kataga ay [[pejorative|nakakainsulto]], natatangi na ang bersiyong [[wikang Kastila|Kastila]] na "Moro".
 
Sa [[Pilipinas]], ang salitang "Moro" ay ginagamit pa rin magpahanggang sa kasalukuyan bilang pantukoy sa mga katutubong tao na naninirahan sa [[Mindanao]]. Umiiral ang salita sa pangalan ng isang pangkat ng mga Muslim sa Pilipinas na nakikilala bilang [[Moro Islamic Liberation Front]] (MILF). Bilang kaugnay ng pakikipagkasundong pangkapayapaan sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Pilipinas]], na nasa ilalim ng administrasyon ng [[Pangulo ng Pilipinas]] na si [[Benigno Aquino, Jr.]], lilikhain ang [[Bangsamoro]] (literal na "lupain ng mga Moro"), isang bago at namamahala sa sarili na entidad na pampulitika at pangheograpiya ng mga Muslim sa Pilipinas.<ref name=Guardian>Tisdall, Simon. [http://www.guardian.co.uk/world/2013/feb/13/philippines-peace-deal-islamist-rebels Philippines moves close to historic peace deal with Islamist rebels]: ''"(...) After 40 years of conflict and 120,000 deaths, a self-governing Muslim entity could be a reality within weeks after an accord inspired by Good Friday agreement (...)"'', The Guardian, 13 Pebrero 2013</ref>
 
==Mga sanggunian==
{{Reflist}}
 
{{usbong|Tao|Islam}}
 
[[Kategorya:Mga Muslim]]
[[Kategorya:Mga Muslim sa Pilipinas]]
 
[[ar:مورو]]
166,389

edits