Pagkakaiba sa pagitan ng mga pagbago ng "Bagong Tipan"

m
orthography, replaced: ksyon → ksiyon (2) using AWB
m (Bot: Migrating 120 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q18813 (translate me))
m (orthography, replaced: ksyon → ksiyon (2) using AWB)
{{Mga Aklat ng Bagong Tipan}}
{{Mga Tipan ng Bibliya}}
Ang '''Bagong Tipan''' (sa [[wikang Griyego|Griyego]]: Καινή Διαθήκη, Kainē Diathēkē) ay ang huling bahagi - ang pinakahuli sa tatlong pangunahing pangakat - ng [[Bibliya]] ng mga [[Kristiyano]], kasunod ng [[Lumang Tipan]]. Minsang tinatawag din itong '''Testamentong Griyego''' o '''Mga Kasulatang Griyego'''. Isinulat sa Griyegong Koine Greek ng iba't ibang mga hindi kilalang manunulat ang mga orihinal na teksto ng Bagong Tipan, sa pagitan ng sirkang AD 45 at AD 140. Unti-unting pinagsama-sama sa isang aklat ang 27 aklat na nakapaloob sa Bagong Tipan<ref name=NBK>{{cite-NBK|''New Testament'', Bible}}</ref>, sa loob ng maraming siglo. Naglalaman ito ng 4 na mga [[ebanghelyo]], 21 mga [[sulat]], at isang aklat na [[apokaliptiko]], ang pinakahuling aklat sa Bagong Tipan. Tinatawag din itong '''Bagong Testamento'''.<ref name=JETE/> Sa Ingles, tinatawag na ''testament'' ang salitang ''tipan''<ref name=JETE>{{cite-JETE|''Biblical testament'' (testamentong biblikal, tipang pambibliya): ''tipan'', testamento, ''testament'', ''covenant'', kasunduan, ''solemn agreement'' (mataimtim na kasunduan o kontrata); Lumang Tipan, Matandang Tipan, Lumang Testamento, ''Old Testament''; Bagong Tipan, Bagong Testamento, ''New Testament''}}</ref> kaya't may saling ''Old Testament'' para sa ''Lumang Tipan'' at ''New Testament'' para sa ''Bagong Tipan''. Hinango ang ''testament'' ng Ingles at ang ''testamento'' ng [[wikang Kastila|Kastila]] at [[wikang Tagalog|Tagalog]] mula sa ''testamentum'' ng [[wikang Latin]], na nangangahulugang "kasunduan", "mataimtim na kasunduan," o "tipan"<ref name=JETE/>, at naglalarawan ng uri ng ugnayang mayroon noon ang [[Diyos]] at ang mga sinaunang [[mga Israelita]] at unang mga [[Kristiyano]].<ref name=NBK/>
 
== Ang mga Ebanghelyo ==
 
== Ang Apokripa ==
Noong una at ikalawang daantaon, maraming mga sinulat ang mga Kristiyano na inaangking sinulat ng mga [[apostol]]o kaya pinaniniwalaan ng mga [[simbahan]], noong unang siglo, na nanggaling sa mga apostol ngunit hindi nakasama sa 27 aklat ng Bagong Tipan. Tinawag ang mga aklat na ito bilang mga '''[[Apokripa]]'''. Pinaniniwalaang isinulat ang mga ito ng mga [[Nostiko]] noong unang siglo. Bilang dagdag, nilalarawan din ang ''Apokripa'' bilang mga kasulatang hindi tiyak ang pinagmulan at kung sino talaga ang sumulat ng mga ito. Sa teolohiyang [[Hudyo]]-[[Kristiyano]], tumutukoy ito sa koleksyonkoleksiyon ng mga kasulatanng hindi kasama sa [[Kanon]] ng [[Bibliya]]. Dahil sa may iba't ibang panininiwala sa kung ano ang nararapat na kasama sa isang kanon, maraming bersyon ng apokripang umiiral sa iba't ibang denominasyon pangpananampalataya. ''Apokripa'' ang taguri sa 14 pang mga aklat na bukod pa sa mga nasa [[Lumang Tipan]] at Bagong Tipan ng Bibliya, at tinatawag ding ''inter-testament'' sa Ingles (inter-testamento<ref name=BantamScribner>{{cite-BantamScribner|''Inter'', ''between'', ''among'', nasa pagitan}}</ref>) sapagkat nalalagay ang mga ito ''sa pagitan'' o ''nasa gitna''<ref name=BantamScribner/> ng Lumang Tipan at ng Bagong Tipan ayon sa pagkakahanay na kronolohikal o pangkapanahunan. Sa mga panapanahon, magkakaiba ang pagtanggap ng mga Kristiyano sa bahaging ito ng Bibliya.<ref name=NBK>{{cite-NBK|Apocrypha, Bible}}</ref>
 
Halimbawa ang mga sumusunod ng mga kasulatang nabibilang sa Apokripa.
 
* [[Didache]], isinulat noong mga taong c. AD 50–120.
* [[Ebanghelyo ni Tomas]], koleksyonkoleksiyon ng mga sinasabing ''Salita ni Hesus'' na isinulat ni Tomas, bagaman hindi natitiyak at maaaring isinulat ng isang hindi-kilalang manunulat noong AD 50–180. Ginamit ito ng mga Nostiko, subalit hindi tinanggap ng mas nakararaming mga Kristiyano.
* [[Sulat ni Barnabas]]
* [[1 Clemente]]
 
[[Kategorya:Bagong Tipan| ]]
 
{{Link GA|fi}}