Pagkakaiba sa mga pagbabagong ng "Belen"

59 bytes removed ,  7 year ago
m
walang buod ng pagbabago
m (Inilipat ni Pare Mo ang pahinang Bethlehem papunta sa Belen na nasa ibayo ng ibang kapupuntahan: pangalang filipino ang gamitin, hindi ang inggles)
m
|website=[http://www.bethlehem-city.org/ www.bethlehem-city.org]
}}
Ang '''Betlehem''' o '''Belen''' ([[Wikang Arabo|Arabo]]: '''بيت لحم''', Bayt La{{Unicode|ḥ}}m, “bahay ng karne”; [[Wikang Ebreo|Ebreo]]: '''בית לחם''', Beyt Le{{Unicode|ẖ}}em, “bahay ng tinapay”) ay isang lungsod sa [[Kanlurang Pampang]]. May kahalagahan ang lungsod na ito sa relihyong [[Kristyanismo]] dahil ayon sa [[Bibliya]] ay ito ang lugar na kinapanganakan ni {{Unicode|[[Hesus|Hesus ng Naẕrat]]}} noong unang siglo BCE hanggang unang siglo CE. Dito rin naninirahan ang isa sa mga pinakamalalaking komunidad ng mga Kristyanong [[Palestino]]ng natitira pa sa Gitnang-Silangan. Tinatawag na '''Belenita''' ang isang taong taga-Belen o nagmula sa Betlehem.<ref name=Biblia>{{cite-Biblia|Belenita}}, pahina 412.</ref>
== Kasaysayan ==
=== Panahong CananeoKananeo ===
Ang Bethelehem ay unang binanggit sa mga [[Liham ng Amarna]] noong ca. 1400 BCE bilang "Bit-Lahmu" sa [[Canaan|Kanaan]]. Nagsumamo ang Hari ng HerusalemHerusalen sa kanyang panginoon na [[Faraon]] ng Ehipto na muling kunin ang Bit-Lahmu mula sa panggugulo ng mga [[Apiru]]. Si [[Lahmu]] o Lachama ang Diyos na [[Akkadiano|Akadyo]] ng [[pertilidad]] at sinamba noong ika-3 milenyo BCE na pinagtayuan nila ng templo sa bundok na kilala ngayon bilang Bundok ng Natibidad. Ang bayan ay kilala bilang Beit Lachama o "Bahay ni [[Lahmu|Lachama]]". Ang pagbigkas ay pareho sa loob ng 3,500 taon ngunit pinakahulugan ng iba iba sa paglipas ng panahon. Sa CananeoKananeo ay orihinal na nangahulugang "Bahay o Templo ni [[Lahmu]]", sa HebreoEbreo at AramaikoArameo ay naging "Bahay ng Tinapay", sa Arabiko ay naging "Bahay ng Karne".
 
=== Panahon ng Israel ===
Naniniwala ang ilang mga skolar na ang BethlehemBelen ay pareho sa Epratha sa Bibliya na nangangahulugan fertile o palaanak.
 
=== Panahon ni Hesus ===
Ang BethlehemBelen ang lugar na pinagpanganakan kay [[Hesus]] ayon sa Mateo 2:1. Ayon din sa Mateo 2:16, ipinapatay ni [[Dakilang Herodes]] (na namatay noong 4 BCE) ang mga sanggol at batang dalawang taon pababa sa BethlehemBelen at mga kalapit na lugar dahil nalaman ni Herodes na inangkin ng mga [[Mago]] na ipapanganak ang "hari ng mga Hudyo" sa BethlehemBelen. Ang karamihan ng mga modernong biograpo ni Herodes ay buong hindi naniniwala sa salaysay ng masaker ni Herodes ng mga sanggol sa Mateo. <ref>"most recent biographies of Herod the Great deny it entirely." Paul L. Maier, "Herod and the Infants of Bethlehem", in Chronos, Kairos, Christos II, Mercer University Press (1998), p.170</ref>
 
Salungat sa Mateo 2, isinaad sa Lucas 2 na si Hesus ay ipinanganak sa BethlehemBelen noong panahon ng censo ni Quirinius na ayon kay [[Josephus]] ay nangyari noong 6-7 CE/AD.<ref>http://www.infidels.org/library/modern/richard_carrier/quirinius.html</ref>
 
Ang mga paghuhukay sa BethlehemBelen ay nagpakitang ang BethlehemBelen sa Judaea ay hindi umiiral bilang isang gumaganang bayan sa pagitan ng 7 at 4 BCE na panahong pinaniniwalang ipinanganak si [[Hesus]]. May mga materyal na nahukay mula 1200 hanggang 550 BCE sa BethlehemBelen gayundin mula ika-6 siglo CE ngunit walang materyal na nahukay sa BethlehemBelen noong unang [[siglo]] BCE o unang siglo CE/AD.<ref>http://ngm.nationalgeographic.com/geopedia/Bethlehem</ref>
 
== Sanggunian ==
* {{Wikivoyage|Bethlehem}}
* [http://www.bethlehem-city.org Munisipalidad ng Belén], opisyal na ''website''
* [http://www.christusrex.org/www1/ofm/sites/TSbtmenu.html Mga pahina tungkol sa Belén], mula sa ''website'' ng Pangangalagang [[Franciscanos|FranciscanoFransiskano]] ng Banal na Lupain
* [http://www.bethlehem2000.org/ Proyektong Belén 2000]
* [http://www.bethlehem.edu/ Unibersidad ng Belén]
5,268

edit