Pagkakaiba sa mga pagbabagong ng "Bantas"

2,414 bytes added ,  5 year ago
Kinansela ang pagbabagong 1484091 ni 180.191.119.180 (Usapan)
(Kinansela ang pagbabagong 1484091 ni 180.191.119.180 (Usapan))
 
== Paggamit ng iba't ibang mga bantas ==
===Tuldok (.)===
Ang tuldok (.) ay ginagamit na pananda:
Ginagamit pagkatapos ng pangungusap na pasalaysay, pautos, daglat, inisyal, bilang na Romano at Arabiko, malaki at maliit na titik sa balangkas, o pagbibigay ng talaan. HALIMBAWA:
 
A. Sa katapusan ng pangungusap na paturol o pasalaysay at pautos. Halimbawa: Igalang natin ang Pambansang Awit.
Ang gawang mabuti ay laging tama.
 
B. Sa pangalan at salitang dinaglat. Mga halimbawa: (a) Si Gng. A.A. Jose ay mahusay magturo. (b) Si Bb. Macarayan ang kanilang guro sa asignaturang “Basic Christian Living”.
G. Gng. Bb. Dr. Fr.
 
C. Sa mga titik o tambilang na ginagawang pamilang sa bawa’t hati ng isang balangkas, talaan.
I.
 
===Tandang Pananong (?)===
A.
Ginagamit ang tandang pananong ( ? ):
 
A. Sa pangungusap na patanong. Mga halimbawa: (a) Ano ang pangalan mo? (b) Sasama ka ba?
a.
 
B. Sa loob ng panaklong upang mapahiwatig ang pag-aalinlangan sa diwa ng pangungusap. Mga halimbawa: (a) Si Manuel Roxas ang ikalawang (?) pangulo ng Republika ng Pilipinas.
b.
 
C. Sa paggamit ng mga hulihang parte ng pagatatanong. Halimbawa: ikaw ba si Joan?
B.
 
===Tandang Padamdam (!)===
II.
 
Ang bantas na '''tandang padamdam ( ! ) ay ginagamit sa hulihan ng isang kataga, parirala o pangungusap na nagsasaad ng matindi o masidhing damdamin. Mga halimbawa: (a) Mabuhay ang Pangulo! (b) Uy! Ang ganda ng bago mong sapatos. (c) Aray! Naapakan mo ang paa ko.
===Tandang Pananong (?)===
Ginagamit pagkatapos ng isang tuwirang tanong.
 
===Kuwit (,)===
HALIMBAWA:
Ang '''kuwit''' ( , ) ay ginagamit sa ganitong mga kaparaanan:
 
A. Paghihiwalay ng isang sinipi.
Kaibigan ka ba ng kalikasan?
 
B. Sa paghihiwalay ng magkakasunod na salita at lipon ng mga salitang magkaka-uri. Halimbawa: Kumain ka ng itlog, gulay at sariwang bungang-kahoy. Shana, saan ka nag-aaral ngayon?
===Tandang Padamdam (!)===
 
C. Sa hulihan ng bating panimula at bating pangwakas ng isang liham-pangkaibigan.
Ginagamit upang maipakita ang atinding damdamin.
Mga halimbawa:
::Mahal kong Marie,
::Nagmamahal,
::Sa iyo kaibigang Jose,
::Tapat na sumasaiyo,
 
D. Pagkatapos ng Oo at Hindi. Mga halimbawa: Oo, uuwi ako ngayon sa probinsiya. Hindi, ayaw niyang sumama.
HALIMBAWA:
 
E. Sa mga lipon ng salitang panuring o pamuno. Mga halimbawa: Si Andres Bonifacio, ang ama ng Katipunan, ay isinilang sa Tondo. Si Pastor Arias, isang mahusay na tagapagtanggol, ay isang Manobo.
Napakahusay ng ginawa ninyong paglilinis!
 
F. Sa hulihan ng bilang sa petsa, o sa pagitan ng kalye at purok at ng bayan at lalawigan sa pamuhatan ng isang liham.
===Kuwit (,)===
Mga halimbawa:
Ginagamit upang ihiwalay ang serye, pagkatapos ng ''oo'' o ''hindi'' sa simula ng pangungusap, pagkatapos ng bating panimula at bating pangwakas sa liham-pangkaibigan, pagsulat ng tirahan at petsa, at sa hugnayang pangungusap.
::Nobyembre 14, 2008
::Project 8, Quezon City
 
G. Sa paghihiwalay ng tunay na sinabi ng nagsasalita sa ibang bahagi ng pangungusap. Halimbawa: Ayon kay Rizal, “Ang hindi magmamahal sa sariling wika ay higit pa sa mabaho at malansang isda”.
HALIMBAWA:
 
===Kudlit===
Ang ginto, tanso, at iron ay ilan lamang sa halimbawa ng mineral na nakukuha sa lupa.
Ang '''kudlit''' ( ‘ ) ay ginagamit na panghalili sa isang titik na kina-kaltas. Halimbawa: Siya’t ikaw ay may dalang pagkain. Ako’y isang mamamayang Pilipino at may tungkuling mahalin at pangalagaan ang aking bayan.
 
===Kudlit (')Gitling===
Ang '''kudlitgitling''' ( - ) ay ginagamit nasa panghalililoob ng salita sa isangmga titiksumusunod na kina-kaltas.pagkakataon:
 
A. Sa pag-ulit ng salitang-ugat o mahigit sa isang pantig ng salitang-ugat.
HALIMBAWA:
 
Halimbawa:
Siya’t ikaw ay may dalang pagkain.
araw-araw isa-isa apat-apat
 
dala-dalawa sari-sarili kabi-kabila
Ako’y isang mamamayang Pilipino at may tungkuling mahalin at pangalagaan ang aking bayan.
masayang-masaya
 
B. Kung ang unlapi ay nagtatapos sa katinig at ang salitang nilalapian ay
===Gitling (-)===
nagsisimula sa patinig na kapag hindi ginitlingan ay magkakaroon ng ibang
Ginagamit sa pagitan ng unlaping nagtatapos sa katinig at salitang-ugat na nagsisimula sa patinig, sa pagitan ng unlapi at pangalang pantangi, sapagitan ng ika- at tambilang, sa pagitn ng salitang inuulit, sa pagitan ng pinag-pandiwa, at sa pagitan ng tambalang salita.
kahulugan
 
Halimbawa:
mag-alis nag-isa nag-ulat
pag-asa akyat-baba ika-22 ng Disyembre
pang-ako mang-uto pag-alis
may-ari tag-init pag-asa
 
C. Kapag may katagang kinaltas sa pagitan ng dalawang salitang pinagsama.
Patuloy na nililinang at pinalalawak ang pag-gamit ng Filipino.
 
===Tutuldok (:)===
:Ginagamit pagkatapos ng bating panimula sa liham-pangalakal at sa unahan ng isang listahan o serye ng mga salita.
:HALIMBAWA:
:Kagalang-galang na Pangulo:
 
Ang '''tutuldok''' ( : ) ay ginagamit matapos maipapuna ang pagpapakilala sa mga sumusunod na paliwanag, sa ganitong mga paraan:
===Tuldok-kuwit (;)===
 
A. Ginagamit kung may lipon ng mga salitang kasunod. Mga halimbawa: Maraming halaman ang namumulaklak sa hardin tulad ng: Rosal, Rosas, Orchids, Sampaguita, Santan at iba pa.
 
B. Pagkatapos ng bating panimula ng pormal na liham o liham-pangangalakal.
Mga halimbawa:
::Dr. Garcia:
::Bb. Zorilla:
 
C. Sa paghihiwalay sa mga minuto at oras, sa yugto ng tagpo sa isang dula, sa kabanata at taludtod ng Bibliya at sa mga sangkap ng talaaklatan. Halimbawa: 8:00 a.m Juan 16:16
 
===Tuldok-kuwit (;)===
 
Ang '''tuldok-kuwit''' ( ; ) ay naghuhudyat ng pagtatapos ng isang pangungusap na kaagad sinusundan ng isa pang sugnay nang hindi gumagamit ng pangatnig, sa ganitong mga paraan:
C. Sa unahan ng mga salita at parirala tulad halimbawa, gaya ng, paris ng, kung nangunguna sa isang paliwanag o halimbawa. Mga halimbawa: Maraming magagandang bulaklak sa Pilipinas na hindi na napag-uukulan ng pansin; gaya ng kakwate, kabalyero, banaba, dapdap at iba pa.
 
===Panipi(" ")===
 
Ang mga '''panipi''' (“ ”) ay inilalagay sa unahan at dulo ng isang salita sa ganitong mga kaparaanan:
 
A. Ginagamit upang ipakita ang buong sinasabi ng isang nagsasalita o ang tuwirang sipi. Halimbawa: “Hindi kinukupkop ang criminal, pinarurusahan,” sabi ng Pangulo.
Ginagamit sa pagkukulong sa isang pahayag, sa pagsusulat ng pamagat ng mga artikulo, sanaysay, panayam, kabanata, at maikling kuwenton.
 
B. Ginagamit upang mabigyan diin ang pamagat ng isang pahayagan, magasin, aklat at iba’t ibang mga akda. Halimbawa: Nagbukas na muli ang “Manila Times”. Isang lingguhang babasahin ang “Liwayway”. Napaluha ang marami nang mapanood ang dulang “Anak Dalita”.
HALIMBAWA:
 
C. Ginagamit sa pagkulong ng mga salitang banyaga. Halimbawa: Ang binasa niyang aklat ay hinggil sa bagong “Computer Programming”.
"Maingat kami sa pagmimina," wika ng minero.
 
===Panaklong ( ( ) )===
 
Ang '''panakolong''' ( () ) ay ginagamit na pambukod sa salita o mga salitang hindi direktang kaugnay ng diwa ng pangungusap, gaya ng mga ginamit sa pangu-ngusap na ito.
C. Ginagamit sa mga pamilang na nagpapahayag ng taon. Halimbawa: Jose P. Rizal ( 1861 – 1896 )
 
===Tutuldok-tuldok (...)===
 
Ang '''tutuldok-tuldok''' o '''elipsis''' (…) ay nagpapahiwatig na kusang ibinitin ng nagsasalita ang karugtong ng nais na sabihin.