Buksan ang pangunahing menu

Changes

m
Ibinalik ang mga pagbabago ni 2A02:A441:26B1:0:882A:2A36:854E:E9D2 (Usapan) patungo sa huling rebisyon ni [[User:Leog...
{{Infobox officeholder
Hallo ik ben betty cirkel ik ben ufopiloot
|name = Joseph Stalin|native_name = Иосиф Сталин|nickname = Koba|image = CroppedStalin1943.jpg|imagesize = |caption = Si Stalin sa [[Tehran Conference|Kumperensiya ng Tehran]] noong 1943.|office = [[General Secretary ng Partido Komunista ng Unyong Sobyet|General secretary]] ng [[Komiteng Sentral ng Partido Komunista ng Unyong Sobyet|Central Committee]] ng [[Partido Komunista ng Unyong Sobyet]]|term_start = 3 April 1922|term_end = 16 October 1952|predecessor = [[Vyacheslav Molotov]]<br /><small>(as [[Responsible Secretary]])</small>|successor = [[Nikita Khrushchev]]<br /><small>(office reestablished)</small>|office2 = [[Premier ng Unyong Sobyet|Chairman]] of the [[Konsilyo ng mga Ministro (Unyong Sobyet)|Council of Ministers]]|1blankname2 = [[First Deputy Premier of the Soviet Union|First&nbsp;Deputies]]|1namedata2 = [[Nikolai Voznesensky]]<br />[[Vyacheslav Molotov]]<br />[[Nikolai Bulganin]]|term_start2 = 6 May 1941|term_end2 = 5 March 1953|predecessor2 = [[Vyacheslav Molotov]]|successor2 = [[Georgy Malenkov]]|birth_name = Ioseb Besarionis dze Jughashvili|birth_date = {{Birth date|1878|12|18|df=y}}|birth_place = [[Gori, Georgia|Gori]], [[Tiflis Governorate]], [[Russian Empire]]|death_date = {{Death date and age|1953|3|5|1878|12|18|df=y}}|death_place = [[Kuntsevo Dacha]], [[Kuntsevo]], [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|Russian SFSR]], [[Soviet Union]]|resting_place = [[Lenin's Mausoleum]], Moscow (9 March 1953&nbsp;– 31 October 1961)<br />[[Kremlin Wall Necropolis]], Moscow (from 31 October 1961)|party = [[Partido Komunista ng Unyong SobyetCommunist Party of the Soviet Union]]|nationality = [[Soviet people|Soviet]] <br />Georgian|spouse = [[Ekaterina Svanidze]] (1906–07)<br />[[Nadezhda Alliluyeva]] (1919–32)|children = [[Yakov Dzhugashvili]], [[Vasily Dzhugashvili]], [[Svetlana Alliluyeva]]|parents = [[Besarion Jughashvili]] and [[Ketevan Geladze]]|allegiance = {{flagu|Unyong Sobyet|1923}}|branch = [[Soviet Armed Forces]]|serviceyears = 1943–53|rank = [[Marshal of the Soviet Union]] (1943–45)<br />[[Generalissimus of the Soviet Union]] (1945–53)|commands = ''All'' (supreme commander)|battles = [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]|signature = Stalin Signature.svg|footnotes = {{Collapsible list
|titlestyle = background-color:#FFCCFF;
|title = Central institution membership
|bullets = on
|1917–53: Full member, [[6th Central Committee of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[19th Presidium of the Communist Party of the Soviet Union|19th]] Presidium
|1922–43: [[11th Politburo and the 11th Secretariat of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|11th]]–[[19th Secretariat of the Communist Party of the Soviet Union|19th]] Secretariat
|1920–52: [[9th Politburo, the 9th Secretariat and the 9th Orgburo of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|9th]]–[[18th Orgburo of the All-Union Communist Party (Bolsheviks)|18th]] Orgburo
|1912–53: Full member, [[5th Central Committee of the Russian Social Democratic Labour Party|5th]]–[[19th Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|19th]] Central Committee
}}
----
{{Collapsible list
|titlestyle= background-color:#FFCCFF;
|title=Other offices held
|bullets=on
|1941–47: [[Minister of Defence (Soviet Union)|Minister of Defense]]
|1941–45: Chairman, [[State Defense Committee]]
|1920–22: Chairman, [[Rabkrin|Workers' and Peasants' Inspectorate]] of the [[Russian Soviet Federative Socialist Republic|Russian SFSR]]
|1917–22: People's Commissar, [[People's Commissariat of Nationalities|Nationalities]] of the Russian SFSR
}}}}Si '''Joseph Stalin''' (18 Disyembre 1878&nbsp;– 5 Marso 1953), na nakikilala rin bílang '''Iosif Vissarionovič Stalin''', '''Iosif Vissarionovich Stalin''', at ang orihinal na pangalan ay '''Ioseb Besarionis Dze Jugashvili''' (pinapaiksing '''Ioseb Jughashvili''', na binabaybay din bílang '''Iosif Dzhugashvili''') ay isang [[Rebolusyong Ruso ng 1917|rebolusyonaryo]]ng [[Bolshevik]] at pinúnò ng [[Unyong Sobyet]] mula 1922 hanggang sa kaniyang kamatayan noong 1953. Naging [[Punong Kalihim ng Partidong Komunista ng Unyong Sobyet|punong kalihim ng Partidong Unyong Sobyet]] si Stalin noong 1922. Siya ang [[komunista]]ng [[diktador]] ng Unyong Sobyet.<ref name="WD" /> Si Stalin ang pumalit kay [[Vladimir Lenin]] bílang pinúnò ng Unyong Sobyet. Isa siyang pinúnong [[totalitaryano]], at nanatili sa kapangyarihan sa pamamagitan ng pagtanggal sa sinumang inaakala niyang panganib sa kaniya. Ang kaniyang mga patakaran ay nakagawa sa Unyong Sobyet na maging isang nasyong makapangyarihan at moderno, ang pinakamalaki sa mundo. Naghantong din ito sa pagkamatay ng milyon-milyong mga tao.<ref name="bbc">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/stalin_joseph.shtml |title=Joseph Stalin (1879 - 1953) |accessdate=2009-02-01 |format= |work=Historic Figures }}</ref> Sa pagdaka, ang anyo ng kaniyang pamahalaan ay tinaguriang [[Stalinismo]]. Nilusob ni Stalin ang [[Polonya]] noong 18 Setyembre 1939. Pinamunuan niya ang Unyong Sobyet habang nagaganap ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at lubos na nakaapekto sa mga pagpapasyang ginawa pagkalipas ng digmaan hinggil sa Europa na nangyari sa mga pagpupulong sa Yalta at sa Potsdam.<ref name="WD">Deverell, William at Deborah Gray White. United States History and New York History: Post-Civil War to the Present (Holt McDougal:2010), pahina R116.</ref> Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nananatiling walang pinapanigan si Stalin subalit lumagda ng kasunduang pangkapayapaan sa piling ng pinuno ng [[Alemanya]] na si [[Adolf Hitler]]. Pagkaraan ay nakipaglaban siya sa isang madugong digmaan pagkaraang lusubin ng Alemanya ang Unyong Sobyet. Nang magwakas ang digmaan, nakontrol ni Stalin ang lahat ng [[Silangang Europa]] kasama na ang [[Silangang Alemanya]]. Doon ay naitatag ang isang serye ng matatapat na mga estadong may iisang partido na [[Marxista at Leninista]], na nagpalawak sa kaniyang kapangyarihan at nakatiyak sa posisyon ng Unyong Sobyet bílang isang ''[[superpower]]''.
 
== Unang bahagi ng búhay ==
Si Stalin ay ipinanganak na Ioseb Besarionis dze Jughashvili (იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი). Ipinanganak siyang etnikong Georgian. Dati ang [[:en:Georgia_(country)|Georgia]] ay kabílang pa sa [[:en:Russian_Empire|Imperyong Ruso]]. Ang bersiyon ng kaniyang pangalan sa Ruso ay Iosif Vissarionovich Dzhugashvili (Ио́сиф Виссарио́нович Джугашви́ли).
 
Ipinanganak si Ioseb noong Disyembre 188, 1878<sup>[[:en:Joseph_Stalin#cite_note-dob-2|[2]]]</sup> sa bayan ng [[:en:Gori,_Georgia|Gori]] sa [[:en:Tiflis_Governorate|Tiflis Governorate]] ng Imperyong Ruso (na ngayon ay Georgia). Ang kaniyang ama ay si [[:en:Besarion_Jughashvili|Besarion Jughashvili]], isang sapatero, habang ang kaniyang ina ay si [[:en:Ketevan_Geladze|Ketevan Geladze]], isang kasambahay. Noong bata pa, nagkaroon si Ioseb ng maraming suliraning pangkalusugan. Pinanganak siyang may [[:en:Webbed_toes|dalawang adjoined na daliri sa para]] sa kaniyang kaliwang paa,<sup>[[:en:Joseph_Stalin#cite_note-14|[14]]]</sup> at ang kaniyang mukha ay permanenteng nai-scar ng [[:en:Smallpox|smallpox]] sa edad na pitó. Sa edad na labindalawa, na-injure niya ang kaniyang kaliwang braso sa isang aksidente na kinasangkutan ng isang horse-drawn carriage, kayâ naging mas maikli ito at mas matigas kaysa ang kabiláng braso niya.
 
== Kamatayan at legasiya ==
Ang kalusugan ni Stalin ay unti-unting nadeteryorado patungo sa katapusan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Nagdusa siya sa[[:en:Atherosclerosis|atherosclerosis]] dahil sa matinding paninigarilyo, isang mild stroke noong panahon ng Victory Parade, at isang matinding atake sa puso naman noong Oktubre 1945.
 
== Mga sanggunian ==
{{Reflist}}
 
{{BD|1878|1953|Stalin, Joseph}}
 
[[Kategorya:Mga politiko ng Unyong Sobyet]]
 
 
{{stub|Tao|Unyong Sobyet|Talambuhay}}
623

edit