Pagkakaiba sa mga pagbabagong ng "Arkitektura"

Pagaayos ng mga gramatika ng mga talata at pagdadagdag ng mga impormasyon.
(Pagaayos ng mga gramatika ng mga talata at pagdadagdag ng mga impormasyon.)
Ang '''arkitektura''' o '''agbarugan''' ay ang prosesopamamaraan at produkto ng pagplanopagpaplano, pagdisenyopagdidisenyo, at pagtayopagtatayo ng mga gusali ato ibang pangibang mga pisikal na istrukturaistraktura. Ang mga gawanggawaing pang-arkitektura, sa materyalpisikal na anyokaanyuan ng mga gusali, ay madalas na kinikilalamapapansin bilang mga simbolo ng kultura at gawa ngbilang sining. Ang mga makasaysayang sibilisasyon aysa malimitkasaysayan naay nakikilalamadalas dahilnakikilala sa kanilang mga arkitekturangpambihirang nagawaarkitektura na nananatili hanggang ngayon ay nakatayosa pakasalukuyan.
[[Talaksan:Ac.parthenon5.jpg|thumb|250px|right| Ang [[Parthenon]] sa tuktok ng [[Acropolis]], [[Athens]], [[Gresya]].]]
Ang '''arkitektura''' o '''agbarugan''' ay ang proseso at produkto ng pagplano, pagdisenyo,at pagtayo ng mga gusali at iba pang pisikal na istruktura. Ang mga gawang arkitektura sa materyal na anyo ng mga gusali ay madalas na kinikilala bilang simbolo ng kultura at gawa ng sining. Ang mga makasaysayang sibilisasyon ay malimit na nakikilala dahil sa kanilang mga arkitekturang nagawa na hanggang ngayon ay nakatayo pa.
 
Ang salitang "'''arkitektura'''" ay maaaring maging isang terminong pangkalahatan na naglalarawan ng mga gusali at iba pang istrukturang pisikal. Ito ay ang sining at agham ng pagdidisenyo ng mga gusali at (ibang) istrukturang ''nonbuilding.'' ito ay ang estilo ng ng pagdidisenyo at paraan ng pagtatayo ng mga gusali at iba pang istrukturang pisikal. Ito ay ang kaalaman ng sining, agham at teknolohiya, at sangkatauhan.
 
Ang arkitektura ay may kinalaman sa pagplano, pagdisenyo, at pagtayo ng porma, espasyo, at kapaligiran upang maipakita ang ''functional,'' teknikal, sosyal, pangkapaligiran at astetikong mga konsiderasyon. Kinakailangan ang malikhaing manipulasyon at koordinasyon ng mga materyales at teknolohiya, at ng ilaw at anino. Madalas, kailangang masolusyonan ang hindi pagkakatugma ng mga pamantayan. Sinasaklaw din ng pagsasanay ng arkitektura ang praktikong aspeto ng pagplano ng mga gusali at istruktura, maging ang pag-iiskedul, pag-tantya ng gagastusin at ang mga taong kasama sa proyekto.
 
== Kahulugan at etimolohiya ==
Ang aralin ng arkitektura ay maaring nangangahulugang:
 
* Karaniwang tawag sa paglalarawan ng mga gusali at iba pang pisikal na istruktura.
* Ang agham at sining ng pagdidisenyo ng mga gusali at ilan pa sa ibang mga istruktura.
* Istilo ng pagdidisenyo at paraan ng pagtatayo ng mga gusalita at iba pang pisikal na istruktura.
* Isang naguugnay na anyo o istruktura.
* Ang kaalaman sa sining, agham, teknolohiya, at sangkatauhan.
* Ang pagdidisenyo ng isang arkitekto, mula sa antas na ''macro'' hanggang sa ''micro'' (detalye sa konstruksyon at mga kagamitan sa bahay). Ang pagsasanay ng isang arkitekto, kung saan ang arkitektura ay ang pagbibigay ng propesyunal na serbisyo kaugnay sa disenyo at konstruksyon ng mga gusali, o ng mga kapaligirang gawa ng tao.
 
Ayon kay '''Vitruvius''', ang isang magandang istraktura ay dapat umuugnay sa tatlong prinsipyo na ''firmitas, utilitas, venustas,'' na mas kilala sa orihinal na wika – katatagan, kasangkapan, at galak. Katumbas nito sa kasalukuyang wika ay ang:
 
* '''Tibay''' – ang isang istraktura ay dapat nakakatayo nang matatag at manatili sa mabuting kalagayan.
* '''Kagamitan''' – dapat ay naangkop ito sa kanyang layuning gamit.
* '''Kagandahan''' – dapat ay kasiya-siyang tignan.
 
== Mga panlabas na kawing ==
Hindi nakikilalang mga tagagamit