Pagkakaiba sa mga pagbabagong ng "Pang-uri"

Added more things
(Added, changed and fixed more things)
(Added more things)
 
May apat na anyo/kayarian ang mga pang-uri. Ito ay ang mga sumusunod:
 
=== '''Payak''' ===
Ito ay binubuo ng mga salitang-ugat lamang.
 
Halimbawa: ''hinog'', ''sabog'', ''ganda''
 
=== '''Maylapi''' ===
Ito ay mga salitangpang-ugaturi na kinakabitanbinubuo ng mgasalitang-ugat at panlapi.
 
Halimbawa: ''tinanong'', ''kumakain'', ''pagmahal''
 
=== '''Inuulit''' ===
Ito ay binubuo sa pamamagitan ng pag-ulit ng buong salita o bahagi ng salita.
 
Halimbawa: ''pulang-pula'', ''puting-puti'', ''araw-araw'', ''gabi-gabi'' (Hindi inuulit ang mga salitang: ''halo-halo'', ''paru-paro'')
 
=== '''Tambalan''' ===
Ito ay binubuo ng dalawang salitang pinagtatambal.
 
May tatlong uri ang mga pang-uri. Ito ay ang mga sumusunod:
 
=== '''Panlarawan''' ===
Ito ay nagsasaad ng laki, kulay, anyo, amoy, tunog, yari, lasa at hugis ng mga pangngalan o panghalip.
Halimbawa: ''munti, biluhaba, matamis, malubha''
 
=== '''Pantangi''' ===
Sinasabi nito ang tiyak na pangngalan. Ito ay binubuo ng isang pangngalang pambalana at isang pangngalang pantangi. Ang pangngalang pantangi (na nagsisimula sa malaking titik) ay naglalarawan o tumutukoy sa uri ng pangngalang pambalana.
Halimbawa: ''wikang Ingles, kulturang Espanyol, pagkaing Iloko''
 
=== '''Pamilang''' ===
Ito ay nagsasabi ng bilang, dami, o posisyon sa pagkakasunodsunod ng pangngalan o panghalip. May ilang uri ito.
 
Halimbawa: ''iisa, dadalawa, lilima''
 
== KaantasanAntas ng Hambingan ng Pang-uri ==
May tatlong kaantasanantas ng hambingan ng pang-uri.
 
=== '''Lantay''' ===
Ito ay naglalarawan lamang ng isa o payak na pangngalan o panghalip.
 
Halimbawa: ''maliit, kupas, mataba''
 
=== '''Pahambing''' ===
Ito ay ginagamit sa pagtutulad ng dalawang pangngalan o panghalip.
 
==== '''Magkatulad''' ====
Ito ang paghahambing kung patas sa katangian ang pinagtutulad. Ginagamitan ito ng mga unlapi tulad ng ''ga-, sing-/kasing-, magsing-/magkasing-.''
 
==== '''Di-magkatulad''' ====
Ito ang paghahambing kung nagbibigay ito ng diwa ng pagkakait, pagtanggi o pagsalungat.
 
* '''Pasahol''' - may hugit na negatibong katangian ang pinaghahambingan Gumagamit ng ''di-gaano, di-gasino, di-masyado'' at iba pa.
 
=== '''Pasukdol''' ===
Ito ang pinakadulong digri ng kaantasan. Ito ay maaaring positibo o negatibo. Ang paglalarawan ay masidhi kung kaya maaaring gumagamit ng mga katagang ''sobra, ubod, tunay, talaga, saksakan, hari ng'' ___, at kung minsa'y pag-uulit ng pang-uri.
{| class="wikitable"
|kasing-pangit
|higit na pangit
|di-gaanong ppangit
|pinakapangit
|-
|tunay na mabango
|}
 
== Antas ng Paglalarawan ng Pang-uri ==
Tatlo ang antas ng paglalarawan ng pang-uri. Ang mga antas na ito ay walang paghahambing.
 
=== Lantay ===
Ito kapag payak o karaniwang anyo ng pang-uri ang ginagamit sa paglalarawan.
 
Halimbawa: matalino, palatawa
 
=== Katamtaman ===
Ito kapag sinasamahan ng mga salitang medyo, nang kaunti, nang bahagya o pag-uulit ng salitang-ugat o unang dalawang pantig ng salitang-ugat.
 
Halimbawa: ''<u>medyo</u>'' mataba, malakas ''<u>nang bahagya</u>'', malakas''<u>-lakas</u>'', matabang <u>''nang kaunti''</u>
 
=== Masidhi ===
Ito kapag gumagalit ng napaka, ubod ng, saksakan ng, talagang, sobrang, masyadong at pag-uulit nang buo ng pang-uri. Ang paglalarawan sa antas na ito ng katangiang taglay ng pangngalan o panghalip ay matindi o sobra.
 
Halimbawa: <u>''napaka''</u>lakas, <u>''ubod ng''</u> bait, <u>''talagang''</u> mabango, <u>''makinis na''</u> makinis
 
== Kailanan ng Pang-uri ==
May tuntuning sinusunod sa pag-buo ng kailanan ng pang-uring ginagamitan ng panlaping ''ma-''.
 
=== Isahan ===
Kung naglalarawan sa isang pangngalan/panghalip, ginagamit ang ''ma-'' at salitang-ugat.
 
Halimbawa: <u>''ma''</u>saya, <u>''ma''</u>ungkot
 
=== Maramihan ===
Kung naglalarawan sa dalawa o mahigit pang pangngalan/panghalip, ginagamit ang ''ma-'' at inuulit angunang pantig o unang dalawang titik ng salitang-ugat.
 
Halimbawa: <u>''ma''li</u>liit, <u>''ma''ga</u>ganda
 
Hindi na kailangan gamitin ang salitang ''mga'' kung magkasunod ang pangngalan at pang-uring ginagamitan ng pag-uulit ng unang pantig o unang dalawang titik ng salitang-ugat.
 
Halimbawa: "Ang <u>''ma''ga</u>gandang damit ay kasya kina Erica at Bel."
 
== Mga sanggunian ==
=== Mga Pinagkukunan ===
 
* ''Baybayin: Paglalayag sa Wika at Panitikan Baitang 8'' by Remedios Infantado [[ISBN]] 978-971-23-7030-4 p.198169
* ''Pinagyamang Pluma 9,'' by Ailene G. Baisa-Julian, Mary Grace G. del Rosario, Nestor S. Lontoc [[ISBN]] 978-971-06-3652-5, pp. 304-305383
* [https://samutsamot.files.wordpress.com/2016/11/mga-uri-ng-pang-uri.pdf mga-uri-ng-pang-uri.pdf]. ''samutsamot.files.wordpress.com''. Retrieved 19 June 2019.
 
* ''Bagong Likha: Wika at Pagbasa 4'', by Ester V. Raflores ISBN 978-971-655-331-4, pp. 326-327, 341-342
* ''Baybayin: Paglalayag sa Wika at Panitikan 7'' by Ramilito Correa ISBN 978-971-23-7028-1 p. 19
 
[[Kategorya:Wika|Uri]]
57

edit