Pagkakaiba sa mga pagbabagong ng "Pang-aabusong seksuwal"

m
clean up citations using AWB
m (Ibinalik ang mga pagbabago ni 112.198.118.6 (Usapan) patungo sa huling rebisyon ni Rotlink)
m (clean up citations using AWB)
Ang '''pang-aabusong sekswal''', o kilala rin sa tawag na pangmomolestiya, ay ang pagpilit ng mga hindi kanais-nais na sekswal na pag-uugali ng isang tao sa iba. Kung ito ay agarang pamumwersa, ng maiksing durasyon, o madalang, ito ay tinatawag na sekswal na panghahalay. Ang may-sala ay tinatawag bilang isang mang-aabusong sekswal o (madalas na nakasisira) tagamolestiya.<ref name='asb'>{{cite journal|title=Peer commentaries on Green (2002) and Schmidt (2002)|journal=Archives of Sexual Behavior|date=2002|first=|last=|coauthorsauthor2=|volume=31|issue=|pages=|id= |url=|format=|accessdate=2009-07-28|quote=Child molester is a pejorative term applied to both the pedophile and incest offender.}}</ref> Ang kataga ay sumasaklaw din sa ''anumang'' pag-uugali ng ''sino mang'' may sapat na gulang tungo sa isang bata upang pasiglahin ang sino man sa dalawa ukol sa gawaing sekswal. Kung ang biktima ay mas bata kaysa sa [[edad ng pagpapahintulot]], ito ay tinutukoy na '''[[pang-aabusong sekswal sa bata]]'''.
 
== Mga uri ng sekswal na pang-aabuso ==
[[Talaksan:Martin Van Maele - La Grande Danse macabre des vifs - 08.jpg|thumb|right|180px|''Leave me alone, dirty [[cuckold]]'' ("Pabayaan mo ako, maruming lalaking ang asawang babae ay nakikipagtalik sa iba."), 1905, ni [[Martin van Maële]]]]
 
Ang '''sekswal na pang-aabuso sa bata''' ay isang anyo ng pang-aabuso sa bata kung saan ang isang bata ay inabuso para sa sekswal na kasiyahan ng isang matanda o nagbibinata o nagdadalagang tao.<ref name=medline2008>{{cite web|url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/childsexualabuse.html |title=Child Sexual Abuse |work=Medline Plus|date = 2008-04-02 |publisher=U.S. National Library of Medicine,}}</ref> [19]<ref name="APA Guidelines">{{ cite journal | author = Committee on Professional Practice and Standards (COPPS), Board of Professional Affairs (BPA), American Psychological Association (APA) | authorlink = American Psychological Association | coauthorsauthor2 = Catherine Acuff, Ph.D.; Steven Bisbing, Ph.D.; Michael Gottlieb, Ph.D.; Lisa Grossman, Ph.D.; Jody Porter, Ph.D.; Richard Reichbart, Ph.D.; Steven Sparta, Ph.D.; and C. Eugene Walker, Ph.D | year = 1999 | month = August | title = Guidelines for Psychological Evaluations in Child Protection Matters | volume = 54 | issue = 8 | pages = 586–593 | doi = 10.1037/0003-066X.54.8.586 | journal = American Psychologist | url = http://www.apa.org/practice/childprotection.html | accessdate = 2008-05-07 | laysummary = http://psycnet.apa.org/index.cfm?fa=main.doiLanding&uid=1999-03403-007 | laysource = APA PsycNET | laydate = 2008-05-07 | quote = '''Abuse, sexual (child)''': generally defined as contacts between a child and an adult or other person significantly older or in a position of power or control over the child, '''where the child is being used for sexual stimulation of the adult or other person'''. | pmid = 10453704}}</ref> Karagdagan pa sa mga direktang paglalapit na sekswal, ang sekswal na pang-aabuso sa bata ay nangyayari rin kapag ang isang taong nasa wastong gulang ay walang pakundangang nagpapakita ng kaniyang ari sa isang bata, nagtatanong o namimilit sa isang bata para maengganyo sa sekswal na gawain, nagpapakita ng [[pornograpiya]] sa isang bata, o gumagamit ng isang bata upang makabuo ng pornograpiya ng bata.<ref name=medline2008/><ref>{{cite journal | last1 = Martin | first1 = J. | last2 = Anderson | first2 = J. | last3 = Romans | first3 = S. | year = 1993 | last4 = Mullen | first4 = P | last5 = O'Shea | first5 = M | title = Asking about child sexual abuse: methodological implications of a two-stage survey | url = | journal = Child Abuse and Neglect | volume = 17 | issue = 3| pages = 383–392 | pmid = 8330225 | doi=10.1016/0145-2134(93)90061-9}}</ref><ref name=nspcc>[http://www.nspcc.org.uk/helpandadvice/whatchildabuse/sexualabuse/sexualabuse_wda36370.html Child sexual abuse definition] from the [[NSPCC]]</ref>
 
Kabilang sa mga epekto ng pang-aabusong sekswal sa bata ay ang pagkakaroon ng damdamin ng pagkakasala at pagsisi sa sarili, [[pagbalik ng mga alaala]], [[bangungot]], hindi pagkakatulog, takot sa mga bagay na may kaugnayan sa pang-aabuso (kasama na ang mga bagay, amoy, lugar, mga pagbisita sa doktor, atbp), mga isyu ng [[pagtingin sa sarili]], hind paggana ng maayos ng mga sekswal na bahagi, talamak na pagsakit ng ilang bahagi, adiksiyon, pinsala sa sarili, pag-iisip ng pagpapakamatay, reklamong somatiko, depresyon,<ref name="Roosa">{{cite journal | last1 = Roosa | first1 = M.W. | last2 = Reinholtz | first2 = C. | last3 = Angelini | first3 = P.J. | author-separator =, | author-name-separator= | year = 1999 | title = The relation of child sexual abuse and depression in young women: comparisons across four ethnic groups | url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m0902/is_1_27/ai_54422556/print | journal = Journal of Abnormal Child Psychology | volume = 27 | issue = 1| pages = 65–76 | pmid = 10197407 }}</ref> post-traumatikong kaguluhan dahil sa istres,<ref name="widom">Widom C.S. (1999). [http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/full/156/8/1223 "Post-traumatic stress disorder in abused and neglected children grown up,"] American Journal of Psychiatry; 156(8):1223-1229.</ref> pagkabalisa,<ref name="levitan">Levitan, R. D., N. A. Rector, Sheldon, T., & Goering, P. (2003). "[http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/102529637/ABSTRACT?CRETRY=1&SRETRY=0 Childhood adversities associated with major depression and/or anxiety disorders in a community sample of Ontario: Issues of co-morbidity and specificity]," Depression & Anxiety; 17, 34-42.</ref> at iba pang mga sakit sa pag-iisip (kabilang ang mga kaguluhan ukol sa personalidad) <ref>[http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/content/abstract/146/4/490 AJP.psychiatryonline.org]</ref> likas na hilig sa pambibiktimang muli sa pagtanda,<ref name="Messman-Moore">{{cite journal | doi = 10.1177/088626000015005003 | last1 = Messman-Moore | first1 = Terri L. | last2 = Long | first2 = Patricia J. | year = 2000| title = Child Sexual Abuse and Revictimization in the Form of Adult Sexual Abuse, Adult Physical Abuse, and Adult Psychological Maltreatment | url = http://jiv.sagepub.com/cgi/content/abstract/15/5/489 | journal = 15 Journal of Interpersonal Violence | volume = 489 | issue = | page = 2000 }}</ref> at pisikal na pinsala sa bata, bukod sa iba pang mga problema.<ref name="dinw">{{cite journal | doi = 10.1017/S0033291799001373 | last1 = Dinwiddie | first1 = S | last2 = Heath | first2 = AC | last3 = Dunne | first3 = MP | author-separator =, | last4 = Bucholz | author-name-separator= | first4 = KK| year = 2000 | last5 = Madden | first5 = PA | last6 = Slutske | first6 = WS | last7 = Bierut | first7 = LJ | last8 = Statham | first8 = DB | last9 = Martin | first9 = NG | title = Early sexual abuse and lifetime psychopathology: a co-twin-control study | url = http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=26191 | journal = Psychological Medicine | volume = 30 | issue = 1| pages = 41–52 | pmid = 10722174 }}</ref> Ang mga batang biktima ng pang-aabusong sekswal ay higit sa anim na beses na mas malamang na nagtangkang magpakamatay<ref name="Drlowensteincom">[http://web.archive.org/web/20081122011026/http://www.drlowenstein.com/_data/user_docs/child-abuse-and-adult-depression.pdf Drlowenstein.com]</ref> at walong beses na mas malamang na paulit-ulit na nagtatangkang magpakamatay.<ref name="Drlowensteincom" /> Ang mga nang-aabuso ay malamang din magtangkang magpakamatay. Karamihan sa mga pinsalang naidudulot sa mga biktima ay nagiging maliwanag ilang taon matapos mangyari ng mga pag-aabuso.
Ang abusong sekswal ng isang miyembro ng pamilya ay isang anyo ng [[insesto]], at nagreresulta sa mas seryoso at pang-matagalang [[sikolohikal na trauma]], lalo na sa kaso ng mga [[panggagahasa ng magulang]].<ref name=Courtois>{{cite book|title=Healing the Incest Wound: Adult Survivors in Therapy|last= Courtois|first=Christine A.|publisher=W. W. Norton & Company|pages=208|year=1988|isbn= 0393313565}}</ref>
 
Humigit-kumulang 15% hanggang sa 25% ng mga kababaihan at 5% sa 15% ng mga lalaki ay sekswal na inabuso noong sila ay bata pa.<ref name=Whealin>{{cite web |url=http://www.ptsd.va.gov/public/pages/child-sexual-abuse.asp |title=Child Sexual Abuse |author=Julia Whealin, Ph.D. |publisher=National Center for Post Traumatic Stress Disorder, US Department of Veterans Affairs |date=2007-05-22}}</ref><ref name="Finkelhor1994">{{cite journal|author=David Finkelhor |title=Current Information on the Scope and Nature of Child Sexual Abuse |journal=The Future of Children |date=summer/fall 1994 |volume=(1994) 4(2): 31-53|url=http://www.unh.edu/ccrc/pdf/VS75.pdf|format=PDF}}</ref><ref>[http://www.unh.edu/ccrc/ Crimes against Children Research Center]</ref><ref>[http://www.unh.edu/frl/ Family Research Laboratory]</ref><ref>{{cite journal|title=The prevalence of child sexual abuse: Integrative review adjustment for potential response and measurement biases |journal=Child Abuse & Neglect |volume= 21| issue = 4, Abril 1997 |pages=391–398 |doi=10.1016/S0145-2134(96)00180-9 |url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6V7N-3SWVJJ8-6&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=3bf4125ab05f663f306a1ca792f43398 |publisher=Elsevier Science Ltd. |author=Kevin M. Gorey and Donald R. Leslie|year=1997 |pmid=9134267}}</ref> Karamihan sa mga nang-aabusong sekswal ay kilala ng kanilang mga biktima; humigit-kumulang 30% ay mga kamag-anak ng bata, pinakamadalas ay tatay, tiyo o pinsan; halos 60% ay iba pang kakilala tulad ng mga kaibigan ng pamilya, tagapangalaga ng bata, o kapitbahay; ang mga estranghero bilang maysala ay humigit-kumulang 10% lamang ng mga kaso ng pang-aabusong sekswal sa mga bata. Karamihan sa mga sekswal na pang-aabuso sa mga bata ay ginagawa ng mga lalaki; ang mga kababaihan ay gumawa ng humigit-kumulang 14% ng mga iniulat na pagkakasala laban sa mga lalaki at 6% ng mga iniulat na pagkakasala laban sa mga babae.<ref name=Whealin/> Karamihan sa mga may-salang nang-aabuso ng mga batang hindi pa nagdadalaga o nagbibinata ay mga [[pedopilyo]];<ref name=mayoclinic>{{cite journal |url=http://www.mayoclinicproceedings.com/content/82/4/457.full|format=PDF|title=A Profile of Pedophilia: Definition, Characteristics of Offenders, Recidivism, Treatment Outcomes, and Forensic Issues |last=Hall, MD|first=Ryan C. |coauthorsauthor2=Richard C. W. Hall, MD, PA. |journal=Mayo Clin Proc |volume=82:457-471 2007 |publisher=Mayo Foundation for medical education and research |pmid=17418075 |doi=10.4065/82.4.457 |year=2007 |issue=4 |pages=457–71}}</ref><ref name="ames">{{cite journal | doi = 10.1007/BF01541928 | last1 = Ames | first1 = A. | last2 = Houston | first2 = D. A. | year = 1990 | title = Legal, social, and biological definitions of pedophilia | url = http://www.springerlink.com/content/g8g66p6370731x85/ | journal = Archives of Sexual Behavior | volume = 19 | issue = 4| pages = 333–342 | pmid = 2205170 }}</ref> gayunpaman, isang maliit na porsyento ay hindi umaayon sa mga paunanang batayan para sa pedopilya.<ref name="barbaree-seto">{{cite book|last= Laws|first=Dr. Richard |coauthorsauthor2= [[William T. O'Donohue]] |year=1997 |title=''Sexual Deviance: Theory, Assessment, and Treatment'' |pages= 175–193 |publisher=Guilford Press |isbn=1572302410|contribution=H. E.Barbaree, M. C.Seto }}</ref>
 
== Sekswal na pang-aabuso ng mga taong may mga kapansanan sa pag-unlad ==