Pagkakaiba sa pagitan ng mga pagbago ng "Orden (biyolohiya)"

walang buod ng pagbabago
{{Biological classification}}Sa [[scientific classification|pagtitipun-tipong maka-agham]] na ginagamit sa larangan ng [[biology|biyolohiya]], ang salitang '''sunudhay''' o '''orden'''<ref name="JETE">{{cite-JETE|Orden, bilang 1 at 3, pahina 950: pagkakaayos o pagkakasunud-sunod, na angkop sa salin na ito dahil ang lathalaing ito ay tungkol sa kahanayan ng pagpapangkat-pangkat}}</ref> ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''order''; [[wikang Latin|Latin]]: ''ordo'' [isahan], ''ordines'' [maramihan]) ay isang [[kahanayang pang-taksonomiya]] sa pagitan ng [[Class (biology)|klaselipihay]] at [[family (biology)|pamilyaangkanhay]]. Samantalang ang '''''[[superorder|superorden]]''higsunday''' naman ay nasa gitna ng klaselipihay at ordensunudhay. Umaayon sa [[Nomenclature Codes|Kodigong ng Nomenklatura]] ang buong detalye ng opisyal na pagpapangalang ginagamit sa kasalukuyan.
{{Biological classification}}
:''Para sa ibang gamit, tingnan ang [[orden (paglilinaw)]].''
 
Sa [[scientific classification|pagtitipun-tipong maka-agham]] na ginagamit sa larangan ng [[biology|biyolohiya]], ang salitang '''orden'''<ref name=JETE>{{cite-JETE|Orden, bilang 1 at 3, pahina 950: pagkakaayos o pagkakasunud-sunod, na angkop sa salin na ito dahil ang lathalaing ito ay tungkol sa kahanayan ng pagpapangkat-pangkat}}</ref> ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''order''; [[wikang Latin|Latin]]: ''ordo'' [isahan], ''ordines'' [maramihan]) ay isang [[kahanayang pang-taksonomiya]] sa pagitan ng [[Class (biology)|klase]] at [[family (biology)|pamilya]]. Samantalang ang '''''[[superorder|superorden]]''''' naman ay nasa gitna ng klase at orden. Umaayon sa [[Nomenclature Codes|Kodigong ng Nomenklatura]] ang buong detalye ng opisyal na pagpapangalang ginagamit sa kasalukuyan.
 
== Kasaysayan ==
Ang ordensunudhay, bilang isang natatanging hanay sa pagtitipun-tipong pang-[[biyolohiya]] – na mayroong sarili niyang pangalan (na hindi lamang tinatawag na ''“mataas na sari”'' ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''higher genus''; [[wikang Latin|Latin]]: ''genus summum''), ay unang ipinakilala ni [[Augustus Quirinus Rivinus]], isang [[Aleman]]g [[botaniko]], sa kaniyang mga pagpapangkat-pangkat ng mga [[halaman]] (mga sulatin na isinulat noong mga dekada ng [[1690]]). Tahasang ginamit ito ni [[Carolus Linnaeus]] sa kahatian ng lahat ng tatlong mga [[kaharian (biyolohiya)|kaharian]] sa Nature (Kalikasan) ng kaniyang akdang ''[[Systema Naturae]]'' (Paraang Likas, 1735, unang labas), na hinggil sa mga [[mineral]], halaman, at [[hayop]].
 
Sa mga lathalaing [[wikang Pranses|Pranses]]: mula sa ''Familles naturelles des plantes'' (Mga Likas na Pamilya ng mga Halaman, [[1764]]) ni [[Michel Adanson]] hanggang sa katapusan ng ika-19 na dantaon, ang salitang ''famille'' at ''familles'' (“pamilya” at “mga pamilya” sa wikang Pranses) ay ginamit bilang katumbas ng ''“ordo”'' ng Latin. Tahasang ginamit ang katumbas na ito sa ''[[Lois de la nomenclature botanique]]'' (Batas sa Pagpapangalang maka-Botanika, 1868) ni [[Alphonse Pyrame de Candolle|Alphonse De Candolle]], na naging ninunong-akda ng pangkasalukuyang ''[[International Code of Botanical Nomenclature|Kodigong Internasyunal sa Pagpapangalang Pang-Botanika]]''.
 
Sa mga unang “Patakaran” sa [[botanical nomenclature|pagpapangalang pang-botanika]] ng 1906, ang salitang pamilya (''familia'') ay itinakda para sa mga hanay na nangangahulugang ''famille'' sa wikang Pranses, habang ang ordensunudhay (Ingles: ''order'', Latin: ''ordo'') naman ay nilaan para sa nasa mas mataas na ranggo, na noong mga kapanahunan ng ika-19 na dantaon ay kadalasang tinatawag na ''[[langkap|kohorta]]'' (Pranses: ''cohors'' [isahan] at ''cohortes'' [maramihan]).
 
=== Sa soolohiya ===
 
Sa larangan ng [[zoology|soolohiya]], mas gamitin ang mga pamamaraang pang-orden na pinasimulan ni Linnaeus, na kung saan ang mga ordensunudhay sa bahaging pang-soolohiya ng kaniyang ''Systema Naturae'' (Likas na Pamamaraan) ay tumutukoy sa mga grupong likas. Gamitin pa rin sa ngayon ang ilan sa mga pangalang pang-orden ni Linnaeus, katulad ng [[Lepidoptera]] para sa ordensunudhay ng mga [[moth|gamu-gamo]] at [[Butterfly|paru-paro]], o [[Diptera]] para naman sa mga [[Fly (insect)|langaw]], [[Mosquito|lamok]], ''[[midge (insect)|midge]]'', at ''[[gnat]])''.
 
== Mga talasanggunian ==
3,395

edit