Pagkakaiba sa mga pagbabagong ng "Lingua franca"

m
Isinaayos ang mga sanggunian
(Isinaayos ang mga sanggunian)
m (Isinaayos ang mga sanggunian)
Tatak: 2017 source edit
 
== Etimolohiya ==
Nagmula ang salitang ''lingua franca'' sa [[ Mediterranean Lingua Franca |Mediteraneong Lingua Franca]], isang wikang pidgin na ginamit ng mga tao sa [[Levant|Lebante]] at silangang Dagat Mediteraneo bilang pangunahing wika ng komersyo at diplomasya mula sa huling bahagi ng [[Gitnang Kapanahunan|gitnang kapanahunan]], lalo na sa panahon ng [[Renasimiyento]], hanggang sa ika-18 siglo.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/topic/lingua-franca|title=lingua franca {{!}} linguistics|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=8 August 2017}}</ref><ref name=":020" /> Sa panahong iyon, namayani ang mga nagnanalita ng Italyano sa kalakalang dagat sa mga lungsod-daungan ng [[Imperyong Otomano]] at isang pinasimpleng bersyon ng Italyano na pinagsamahan ng mararaming [[salita|salitang hiram]] mula sa [[Wikang Griyego|Griyego]], [[ Lumang Pranses na wika |Lumang Pranses]], [[Wikang Portuges|Portuges]], [[Wikang Occittan|Oksitan]], at Kastila pati na rin ang [[Wikang Arabe|Arabe]] at [[Wikang Turko|Turko]] na naging gamit na gamit bilang "lingua franca" (sa pangkaraniwang diwa) ng rehiyon.
 
Sa Lingua Franca (ang wikang tiyak), ang kahulugan ng ''lingua ay'' wika, tulad ng sa Portuges at Italyano, at ang ''franca'' ay may kaugnayan sa ''frankankoi'' sa Griyego at ''faranji'' sa Arabe pati na rin ang Italyanong katumbas. Sa lahat ng tatlong kaso, ang literal na kahulugan ay "[[ Galit na wika |Prangko]]" na humahantong sa direktang pagsasalinwika: "wika ng mga Prangko". Sa huling bahagi ng [[Silangang Imperyong Romano|Imperyong Bisantino]], inilalapat ang "Prangko" sa lahat ng mga [[ Mga Bangko |Kanluraning Europeo]].<ref name="HEL">{{cite book|url=http://www.komvos.edu.gr/dictonlineplsql/simple_search.display_full_lemma?the_lemma_id=16800&target_dict=1|title=''Lexico Triantaphyllide'' online dictionary, Greek Language Center (''Kentro Hellenikes Glossas''), lemma Franc ( Φράγκος ''Phrankos''), ''Lexico tes Neas Hellenikes Glossas'', G.Babiniotes, Kentro Lexikologias(Legicology Center) LTD Publications|isbn=960-86190-1-7|quote=Franc and (prefix) franco- (Φράγκος ''Phrankos'' and φράγκο- ''phranko-''|publisher=Komvos.edu.gr|accessdate=18 June 2015|year=2002}}</ref><ref>{{cite web|url=https://archive.org/details/etymologicaldict00weekuoft/|title=An etymological dictionary of modern English : Weekley, Ernest, 1865–1954 : Free Download & Streaming : Internet Archive|accessdate=18 June 2015}}</ref><ref>[https://www.scribd.com/doc/14047074/Dictionary-English-Etymology-Origins-A-Short-Etymological-Dictionary-of-Modern-English-Rouledge-1958-Parridge] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012185830/http://www.scribd.com/doc/14047074/Dictionary-English-Etymology-Origins-A-Short-Etymological-Dictionary-of-Modern-English-Rouledge-1958-Parridge|date=12 October 2014}}</ref>
[[Talaksan:Anglospeak_(SVG_version).svg|thumb|{{Legend|#004288|Mga rehiyon kung saan ang Ingles ay katutubong wika ng karamihan}}
{{Legend|#79c1ff|Mga rehiyon kung saan opisyal ang Ingles ngunit hindi ito katutubong wika ng karamihan}}]]
Nadebelop ang [[Wikang Swahili|Swahili]] bilang lingua franca sa pagitan ng mga iilang pangkat na nagsasalita ng Bantu sa silangang baybayin ng Aprika na may mabigat na impluwensya mula sa Arabe.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Swahili-language|title=Swahili language|date=27 August 2014|website=Encyclopædia Britannica|access-date=29 April 2019}}</ref> Ang mga pinakaunang halimbawa ng pagsulat sa Swahili ay mula 1711.<ref>E. A. Alpers, ''Ivory and Slaves in East Central Africa'', London, 1975.., pp. 98–99 ; T. Vernet, "Les cités-Etats swahili et la puissance omanaise (1650–1720), ''Journal des Africanistes'', 72(2), 2002, pp. 102–105.</ref> Noong unang bahagi ng 1800, lumipat sa interyor ang paggamit ng Swahili bilang lingua franca kasama ang Arabeng mangangalakal ng garing at alipin. Sa kalaunan ay pinagtibay rin ito ng mga Europeo sa mga panahong kolonyal sa lugar. Ginamit ito ng mga Alemanong kolonisador bilang wika ng pangangasiwa sa [[ Tanganyika |Tanganyika]], na nagimpluwensya sa pagpili na gamitin ito bilang pambansang wika na ngayo'y nasa independiyenteng [[Tanzania]].<ref name=":222" />
 
Sa [[Unyong Europeo]], humantong ang paggamit ng [[ Ingles bilang isang lingua franca |Ingles bilang isang lingua franca]] sa mga mananaliksik na siyasatin kung lumitaw na ang isang bagong dayalekto ng Ingles ([[ Euro Ingles |Ingles Euro]]).<ref>{{cite book|last1=Mollin|first1=Sandra|title=Euro-English assessing variety status|date=2005|publisher=Narr|location=Tübingen|isbn=382336250X}}</ref>
Ginagamit at nauunawaan nang marami ang [[Wikang Ruso|Ruso]] sa Gitnang Asya at Kaukasya, mga lugar na dating bahagi ng [[Imperyong Ruso]] at Unyong Sobyet, at sa halos lahat ng Gitnang at Silangang Europa. Ito ay nananatiling wikang opisyal ng [[Commonwealth of Independent States|Komonwelt ng Nagsasariling Estado]]. Ang Ruso ay isa rin sa [[ Opisyal na wika ng United Nations |anim na wikang opisyal ng mga Nagkakaisang Bansa]].<ref name="un.org">{{cite web|url=https://www.un.org/Depts/DGACM/faq_languages.htm|title=Department for General Assembly and Conference Management – What are the official languages of the United Nations?|accessdate=25 January 2008|publisher=United Nations|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012035848/http://www.un.org/Depts/DGACM/faq_languages.htm|archivedate=12 October 2007|url-status=dead}}</ref>
 
Sa Qatar, ang pamayanang medikal ay pangunahing binubuo ng mga manggagawa mula sa mga bansa kung saan hindi katutubong wika ang Ingles. Sa mga larangan ng medisina at ospital, karaniwang nakikipag-usap ang mga nars sa ibang mga propesyonal sa Ingles bilang lingua franca.<ref name="melf2melf">{{cite web|url=http://bild-lida.ca/journal/volume_2_1_2018/tweedie_johnson/|title=Listening instruction and patient safety: Exploring medical English as a lingua franca (MELF) for nursing education|first1=Gregory|last1=Tweedie|first2=Robert|last2=Johnson|accessdate=6 January 2018}}</ref> Humantong ang pangyayaring ito sa interes sa pagsasaliksik ng mga kahihinatnan at kakayahan ng pamayanang medikal na makipag-usap gamit ang lingua franca.<ref name="melf" />
 
Ang [[Wikang Persyano|Persyano]] ay lingua franca rom ng [[Iran]] at ang pambansang wika.
3,627

edit