Logaritmo: Pagkakaiba sa mga binago

Dagdag sa lead.
(Panimula sa lead.)
(Dagdag sa lead.)
Sa [[matematika]], ang '''logaritmo''' (mula [[Wikang Kastila|Espanyol]] ''logaritmo'') ay ang kabaligtaran ng [[Pagpapalakas (matematika)|pagpapalakas]]. Ibig sabihin, ang logaritmo ng isang partikular na bilang na ''x'' ay ang eksponenteng kinakailangan upang mapalakas ang báseng ''b'' para magresulta ng ''x''. Sa pinakasimpleng kahulugan, binibilang ng logaritmo kung ilang beses inulit ang iisang salik (''factor'') sa pagpaparaming paulit-ulit. Halimbawa, dahil <math>1000 = 10 \times 10 \times 10 = 10^3</math>, ang "ikasampung báse ng logaritmo ng 1000" ay 3, o <math>\log_{10}(1000) = 3</math>. Isinusulat ang "logaritmo ng ''x'' sa ika-''b'' na báse sa anyong <math>\log_{b}(x)</math>, o kapag walang panaklong, <math>\log_{b}x</math>. Kung hindi ikalilito o di kaya'y di kailangan (tulad ng sa notasyon malaking O), maaari ring maisulat ito nang walang báse, <math>\log x</math>.
 
Sa pangkalahatan, pinapayagan ng pagpapalakas na gamiting báse ang kahit anong positibong tunay na bilang bilang báse para mapalakas nangng kahit ilanganong tunay na lakas na parating nagreresulta ng isang besespositibo, kaya parating magkakaiba ang lalabas na sagot''y'' kung kukunin ang logaritmo ng dalawang bilang na ''b'' at ''x'' (<math>\log_{b}(x)</math>), basta ba hindi 1 ang ''b''. Para malinaw, ang pinakamagkaugnay naAng pinaka-relasyon sa pagitan ng pagpapalakas at logaritmo ay: <math display="inline">\textstyle \log_{b}(x) = y</math>, eksakto ang sagot kung <math display="inline">\textstyle b^y = x</math>, <math display="inline">\textstyle x > 0</math>, <math display="inline">\textstyle b > 0</math>, at <math display="inline">\textstyle b \neq 1</math>. Halimbawa, <math display="inline">\textstyle \log_{2}(64) = 6</math>, at <math display="inline">\textstyle 2^6 = 64</math>.
 
{{Spaces|4}}Ang ikasampung báse ng logaritmo (<math display="inline">\textstyle \log_{b}(x) = y10</math>,) eksaktoay kungtinatawag <mathna display="inline">\textstyleisang b^ykaraniwang =logaritmo x</math>,(''common logarithm''). Madalas itong ginagamit sa larangan ng agham at inhenyeriya. Ang likas na logaritmo (''natural logarithm'') ay gumagamit ng di-nagbabagong halaga na <math display="inline">\textstyle x > 0e</math>, (<math display="inline">\textstyle b >\approx 02.718</math>) bilang báse nito. Ginagamit naman ito kalimitan sa larangan ng matematika at pisika, dahil sa mas simpleng integral nito at deribatibo. Ang tambalang logaritmo (''binary logarithm'') naman ay gumagamit ng 2 (<math display="inline">\textstyle b \neq= 12</math>) bilang báse nito. Madalas itong ginagamit sa larangan ng agham pangkompyuter. Isang halimbawa ng mga malukong bunin (''concave functions'') ang mga logaritmo.
 
Unang ipinakilala ni John Napier noong 1614 ang mga logaritmo bilang isang paraan para mapadali ang pagkakalkula. Ginamit agad ito ng mga nabigador, siyentipiko, inhinyero, agrimensor (''land surveyors''), at ng iba pang mga propesyonal para makapagkompyut ng mga kalkulasyong may mataas na katiyakan nang mas madali. Gamit ng mga talahanayan ng logaritmo, kayang mapalitan ng simpleng pagtingin sa mga ito at pagdaragdag ang mga dati'y matrabahong pagpaparami sa mga bilang na may maraming tambilang (''multi-digit numbers''). Posible ito dahil sa isang napakaimportanteng katotohanan: ang logaritmo ng isang produkto ay ang suma ng mga logaritmo ng bawat salik, <math> \log_b(xy) = \log_b x + \log_b y</math>, basta ba ang ''b'', ''x'', at ''y'' ay mga positibo at hindi 1 ang ''b''. Maaari ring makapagkalkula nang mas mabilis gamit ng mga ''slide rule'', na base rin sa mga logaritmo, nang hindi gumagamit ng talahanayan, ngunit mas mababa ang katiyakan sa sagot nito. Galing kay Leonhard Euler ang kaalaman tungkol sa mga logaritmo na kilala sa kasalukuyan. Kinonekta niya ang mga ito sa mga buning nagpapalakas (''exponential functions'') noong ika-18 siglo, at nagpakilala sa paggamit sa titik na ''e'' bilang báse ng mga likas na logaritmo.
Halimbawa, <math display="inline">\textstyle \log_{2}(64) = 6</math>, at <math display="inline">\textstyle 2^6 = 64</math>.{{stub|Matematika}}
 
 
{{stub|Matematika}}
3,618

edit