Pagkakaiba sa mga pagbabagong ng "Daluyong"

19 bytes removed ,  10 month ago
m
walang buod ng pagbabago
(Nilipat ang laman mula daluyong-bagyo dahil mas kilala ito sa "daluyong" kesa "daluyong-bagyo.")
Tatak: Pagbabagong biswal Removed redirect
m
{{For|pangkalahatang tawag nito|Alon}}
 
Ang '''dalúyong''' o '''dalúyong-bagyo''' ({{lang-en|storm surge}}) ay ang hindi pangkaraniwang pagtaas ng tubig sa dalampasigan habang papalapit ang [[bagyo]] sa baybayin.<ref>{{cite web|url=http://www.gov.ph/crisis-response/mga-paalala-ukol-sa-storm-surge/|title=Mga Paalala Ukol sa Storm Surge|date=6 Nobyembre 2013|accessdate=9 Hulyo 2014}}</ref> Nakaaapekto sa tindi ng daluyong-bagyo ang lalim at oryentasyon ng katubigan na dinaraanan ng bagyo at tiyempo ng [[kati]]. Karamihan ng mga nasasawi tuwing may bagyo ay dulot ng daluyong-bagyo.
 
== Mga makasaysayang daluyong-bagyo ==
[[Talaksan:Damage_caused_by_Hurricane_Ike_in_the_Bolivar_Peninsula,_Texas_-_Bolivar62(IMG_9193).jpg|right|thumb|250x250px|Tangway ng Bolivar sa [[Texas]], [[Estados Unidos]] matápos ang mga meteotsunamic na dalúyong-bagyó na dalá ni Bagyong Ike noong 2008]]
Isa sa pinakamapaminsalang kalamidad na tumama sa Estados Unidos ay ang bagyo sa Galveston, Texas noong 1900 na isang Kategorya 4 na bagyo. Nagdala ito ng mapaminsalang dalúyong-bagyodaluyong sa mga dalampasigan—sa pagitan ng 6,000 hanggang 12,000 buhay ang nasawi, ang pinakamarami sa kasaysayan ng Estados Unidos. Pinakamaraming nasawi sa ika-21 siglo ay dulot ni Bagyong Nargis na kumitil ng mahigit sa 138,000 sa [[Myanmar]] noong Mayo 2008, sumunod dito ang [[Super Bagyong Yolanda|Bagyong Haiyan o Yolanda]] na kumitil ng 3,600 na buhay sa Gitnang [[Pilipinas]].<ref>{{cite web|last=Gelineau|first=Kristen|last2=Pitman|first2=Todd|date=2013-11-16|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/335758/news/nation/typhoon-stricken-guiuan-in-eastern-samar-starts-rebuilding|title=Typhoon-stricken Guiuan in Eastern Samar starts rebuilding|publisher=GMA News Online (Associated Press)|accessdate=2013-11-16|language=Ingles}}</ref><ref>CBS/AP (2013-11-14). [http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57612291/philippines-typhoon-dead-buried-in-mass-grave-in-hard-hit-tacloban-as-aid-begins-to-pour-in/?pageNum=2 "Philippines typhoon dead buried in mass grave in hard-hit Tacloban as aid begins to pour in"] ''CBSNEWS''.com. Retrieved 2013-11-14.</ref><ref>Brummitt, Chris (2013-11-13). [http://www.huffingtonpost.com/2013/11/13/disaster-death-toll_n_4266605.html "After Disasters Like Typhoon Haiyan, Calculating Death Toll Often Difficult"]. ''Associated Press'', ''Huffington Post''. Retrieved 2013-11-14.</ref> na nagdulot ng pinsala na katumbas sa humigit-kumulang na US$14 bilyon.<ref>Yap, Karl Lester M.; Heath, Michael (2013-11-12). [http://www.businessmirror.com.ph/index.php/en/news/top-news/22731-yolanda-s-economic-cost-p600-billion "Yolanda's Economic Cost P600 billion"]. Bloomberg News, ''BusinessMirror.com.ph''. Retrieved 2013-11-14.</ref>
 
Ang pinakamataas na naitalang daluyong-bagyo sa kasaysayan ay dala ng Bagyong Mahina noong 1899, na tinatayang may 43 talampakan (13 metro) sa Look ng Bathurst, [[Australia]]. Ngunit sa nailathalang pananaliksik noong 2000, tinukoy nito na malamang ang karamihan sa mga ito ay mga wave run-up lamang dahil sa matarik na topograpiya ng baybayin.<ref name="Nott and Hayne" /> Sa [[Estados Unidos]], ang pinakamalaking naitalang daluyong-bagyo ay dulot ni [[Bagyong Katrina]] noong 2005 na nagdala ng mga daluyong-bagyo na higit sa 25 talampakan (8 metro). Sa mga pamayanan sa [[Mississippi]], gaya ng sa Waveland umabot ito ng 41.5 talampakan, Bay St. Louis 38 talampakan, Diamondhead 30 talampakan, Pass Christian 35 talampakan.<ref name="KatrinaTCR" /> Isa pang malaking naitalang daluyong-bagyo ay nangyari sa [[Lungsod ng New York]] na hatid ni [[Bagyong Sandy]] noong Oktubre 2012 na may 14 talampakan (4.2 metro), habang sa Pass Christian sa kabilang panig ng Look ng St. Louis umabot ito hanggang 35 talampkan.<ref name="Simpson, 1969" /> Ang pinakamtinding daluyong-bagyo na kumitil ng napakaraming buhay ay nangyari noong 1970, dala ni Bagyong Bhola. Kalimitang tinatamaan ng mga daluyong-bagyo ang mga baybayin ng [[Look ng Bengal]].<ref name="NASA" />
2,435

edit