Pagkakaiba sa mga pagbabagong ng "Israel"

19 bytes added ,  5 month ago
walang buod ng pagbabago
m (fix infobox parameters using AWB)
Tatak: Binago sa mobile Pagbabago sa web gamit mobile
|government_type ={{wikidata|properties|linked|P122}}
|leader_title1 =[[Presidente ng Israel|Presidente]]
|leader_name1 ={{wikidata|property|linked|P35}} [[Isaac Herzog]] (יצחק הרצוג)
|leader_title2 =[[Prime Minister of Israel|Prime Minister]]
|leader_name2 ={{wikidata|property|linked|P6}} [[Naftali Bennett]] (נפתלי בנט)
|leader_title3 =[[List of Knesset speakers|Knesset Speaker]]
|leader_name3 ={{wikidata|property|linked|Q133396|P488}} [[Mickey Levy]] (מיקי לוי)
|leader_title4 =[[Supreme Court of Israel#Presidents|Supreme Court President]]
|leader_name4 ={{wikidata|property|linked|Q399798|P488}}[[Esther Hayut]] (אֶסְתֵּר חַיּוּת)
|legislature =[[Knesset]]
|sovereignty_type =[[Independence]]
{{otheruses|Israel}}
Ang '''Israel''' at opisyal na kilala bilang '''Estado ng Israel''' (Hebreo: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל, Medīnat Yisrā'el; Arabiko: دَوْلَة إِسْرَائِيل, Dawlat Isrāʼīl) ay isang republikang [[parlamento]] sa [[Gitnang Silangan]] sa katimugang silangang baybayin ng [[Dagat Mediterraneo]]. Ito ay nahahangganan ng mga bansang [[Lebanon]] sa hilaga, [[Syria]] sa hilagang silangan, [[Jordan]] at [[West Bank]] sa silangan, [[Ehipto]] at [[Gaza Strip]] sa timog kanluran at [[Golpo ng Aqaba]] sa [[Dagat Pula]] sa timog. Kasunod ng pagtanggap ng isang resolusyon ng United Nations General Assembly noong 29 Nobyembre 1947 na nagrerekomiyenda ng pagtanggap at implementasyon ng planong paghahati ng Mandatoryong [[Palestina]] ng [[United Nations]], idineklara ni [[David Ben-Gurion]] na Ehekutibong Puno ng [[Organisasyong Zionista ng Daigdig]] at presidente ng [[Ahensiyang Hudyo para sa Palestina]] "ang pagkakatatag ng estadong [[Hudyo]] sa [[Eretz Israel]] na kikilalanin bilang Estado ng Israel" noong 14 Mayo 1948. Ang mga kapitbahay na estadong Arabo ay sumakop sa Israel nang sumunod na araw bilang pagsuporta sa mga Arabong Palestino. Mula nito, ang Israel ay nakipagdigmaan sa mga kapitbahay na estadong Arabo na sa kurso nito ay sumakop sa [[West Bank]], [[Peninsulang Sinai]] (sa pagitan ng 1967 at 1982), [[Gaza Strip]] at [[Golan Heights]]. Ang mga bahagi ng mga teritoryong ito kabilang ang Silangang Herusalem ay idinagdag ng Israel sa mga teritoryo nito ngunit ang hangganan sa kapitbahay na West Bank ay hindi pa permanenteng nailalarawan. Ang Israel ay lumagda sa mga kasunduang kapayapaan sa Ehipto at Jordan ngunit ang mga pagsisikap na lutasin ang [[alitang Israeli-Palestino]] ay hindi pa tumutungo sa kapayapaan. Ang populasyon ng Israel noong 2012 ayon sa Israel Central Bureau of Statistics ay tinatayang 7,941,900 na ang 5,985,100 nito ay mga Hudyo. Ang mga Arabong Israeli ang ikalawang pinakamalaking pangkat etniko na binubuo ng 1,638,500 (kabilang ang mga Druze at Bedouins). Ang ibang mga minoridad at denominasyong etno-relihiyon ay kinabibilangan ng Druze, Circassian, mga Itim na Hebreong Israelita, mga [[Samaritano]], mga [[Maronite]] at iba pa. Ang status quo ng relihiyon na inayunan ni Ben-Gurion sa mga partidong Ortodoksong Hudyo sa panahon ng deklarasyon ng independiyensiya ng Israel noong 1948 ay isang kasunduan sa papel ng [[Hudaismo]] na gagampanan sa pamahalaan at sistemang hudikatura ng Israel. Ang Israel ang isa sa pinakamaunlad na bansa sa Timog kanlurang Asya sa pag-unlad ng ekonomiya at industriya at ang bansang may [[Talatuntunan ng Kaunlaran ng Tao|pinakamataaas na pamantayan ng pamumuhay]] sa Gitnang Silangan.<ref>{{cite quick |web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |title=Human development indices |publisher=[[United Nations Development Programme]]|}}</ref>
 
== Kasaysayan ==
Sa pagitan ng 2.6 at 0.9 milyong taong nakakalipas, may hindi bababa sa apat na mga episodyo ng pagkalat ng [[hominine]] mula sa [[Aprika]] tungo sa Levant (modernong Syria, Lebanon, Israel, Palestine at Jordan).<ref>{{cite web|url=http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=17870089 |title=The oldest human groups in the Levant |publisher=Cat.inist.fr |date=2004-09-13 |accessdate=2012-08-13}}</ref> Sa kabundukang Carmel sa [[Tabun, Israel|el-Tabun]], at [[Es Skhul]].<ref>{{cite web|url=http://www.athenapub.com/8timelin.htm|title=Timeline in the Understanding of Neanderthals|accessdate=2007-07-13|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927231557/http://www.athenapub.com/8timelin.htm|url-status=dead}}</ref> ang mga labi ng [[Neanderthal]] at mga sinaunang tao ay natagpuan kabilang ang isang kalansay ng isang Neanderthal na babae.<ref>Christopher Stringer, custodian of Tabun I, [[Natural History Museum]], quoted in an exhibition in honour of Garrod; ''Callander and Smith'', 1998</ref> Ang paghuhukay sa el-Tabun ay nagprodyus ng pinakamahabang rekord na stratigrapiko sa rehiyon na sumasaklaw sa 600,000 o higit pang taon ng mga gawain na pantao <ref>{{cite web|url=http://www.arch.cam.ac.uk/~pjs1011/Pams.html|title=From ‘small, dark and alive’ to ‘cripplingly shy’: Dorothy Garrod as the first woman Professor at Cambridge|accessdate=2007-07-13|archive-date=2009-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090228172528/http://www.arch.cam.ac.uk/~pjs1011/Pams.html|url-status=dead}}</ref> mula sa Mababang Paleolitiko hanggang sa kasalukuyang panahon na tinatayang milyong taon ng [[ebolusyon ng tao]].<ref>{{cite web|url=http://arch.haifa.ac.il/excav.php|title=Excavations and Surveys (University of Haifa)|accessdate=2007-07-13|archive-date=2013-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130313142646/http://arch.haifa.ac.il/excav.php|url-status=dead}}</ref>