Balo-i

bayan ng Pilipinas sa lalawigan ng Lanao del Norte
(Idinirekta mula sa Baloi, Lanao del Norte)

Ang Balo-i, opisyal na Bayan ng Balo-i, ay isang ika class bayan sa lalawigan ng Lanao del Norte, Pilipinas. Ayon sa senso ng 2020, mayroon itong populasyon na 68,465 katao.

Balo-i

Bayan ng Baloi
Mapa ng Lanao del Norte na nagpapakita sa lokasyon ng Baloi.
Mapa ng Lanao del Norte na nagpapakita sa lokasyon ng Baloi.
Balo-i is located in Pilipinas
Balo-i
Balo-i
Lokasyon sa Pilipinas
Mga koordinado: 8°07′N 124°13′E / 8.12°N 124.22°E / 8.12; 124.22Mga koordinado: 8°07′N 124°13′E / 8.12°N 124.22°E / 8.12; 124.22
Bansa Pilipinas
RehiyonHilagang Mindanao (Rehiyong X)
LalawiganLanao del Norte
DistritoUnang Distrito ng Lanao del Norte
Mga barangay21 (alamin)
Pamahalaan
 • Manghalalal21,502 botante (2019)
Lawak
[1]
 • Kabuuan90.98 km2 (35.13 milya kuwadrado)
Populasyon
 (Senso ng 2020)
 • Kabuuan68,465
 • Kapal750/km2 (1,900/milya kuwadrado)
 • Kabahayan
6,946
Ekonomiya
 • Kaurian ng kitaika-3 klase ng kita ng bayan
 • Antas ng kahirapan29.12% (2018)[2]
 • Kita₱121,413,740.00 (2020)
 • Aset₱159,670,786.00 (2020)
 • Pananagutan₱75,113,496.00 (2020)
 • Paggasta₱105,910,077.00 (2020)
Kodigong Pangsulat
9217
PSGC
103502000
Kodigong pantawag63
Uri ng klimaTropikal na klima
Mga wikaWikang Maranao
Wikang Sebwano
Wikang Binukid
wikang Tagalog
Websaytbalo-i.gov.ph

Binabaybay rin itong Baloi o Balëy gamit ang Ortograpíyang Filipino 2014. Matatagpuan sa bayang ito ang Paliparan ng Maria Cristina, na tinagurian ding Paliparan ng Iligan.

KasaysayanBaguhin

Itinatag ang Balo-i mula sa mga distritong munisipal ng Momungan, Pantar, at Balut noong Agosto 1, 1948. Ito ang pinagmulang bayan ng Tagoloan, na humiwalay noong Hunyo 21, 1969, at Pantar, na naging malayang bayan noong Hunyo 11, 1978.

HeograpiyaBaguhin

Mga barangayBaguhin

Ang bayan ng Balo-i ay nahahati sa 21 na mga barangay.

  • Abaga
  • Adapun-Ali (Dariat)
  • Angandog (Bulao)
  • Angayen (Balut)
  • Bangko
  • Batolacongan (Basagad)
  • Buenavista
  • Cadayonan
  • Landa (Gadongan)
  • Lumbac
  • Mamaanun
  • Maria Cristina
  • Matampay
  • Nangka
  • Pacalundo
  • Poblacion East
  • Poblacion West
  • Sandor (Daduan)
  • Sangcad (Cormatan)
  • Sarip-Alawi (Payawan)
  • Sigayan

KlimaBaguhin

Malak ng kapanahunan sa Balo-i
Buwan Ene Peb Mar Abr May Hun Hul Ago Set Okt Nob Dis Taunan
Balasaking taas °S (°P) 26
(79)
27
(81)
27
(81)
28
(82)
28
(82)
27
(81)
27
(81)
27
(81)
28
(82)
27
(81)
27
(81)
27
(81)
27.2
(81.1)
Balasaking baba °S (°P) 22
(72)
22
(72)
22
(72)
23
(73)
23
(73)
23
(73)
23
(73)
22
(72)
23
(73)
23
(73)
23
(73)
22
(72)
22.6
(72.6)
Balasaking kadanligan mm (dali) 159
(6.26)
143
(5.63)
166
(6.54)
183
(7.2)
357
(14.06)
414
(16.3)
333
(13.11)
309
(12.17)
289
(11.38)
285
(11.22)
253
(9.96)
166
(6.54)
3,057
(120.37)
Araw ng balasaking pag-ulan 18.4 17.2 20.6 23.4 29.3 29.2 29.9 29.4 27.7 28.7 25.5 19.9 299.2
Sanggunian: Meteoblue [3]

DemograpikoBaguhin

Senso ng populasyon ng
Balo-i
TaonPop.±% p.a.
1948 14,498—    
1960 18,077+1.86%
1970 23,644+2.72%
1975 20,392−2.92%
1980 19,383−1.01%
1990 27,512+3.56%
1995 32,063+2.91%
2000 38,534+4.02%
2007 44,366+1.96%
2010 50,387+4.74%
2015 58,383+2.84%
2020 68,465+3.18%
Sanggunian: PSA[4][5][6][7]


EkonomiyaBaguhin

Ang tinatanim na mga produktong pansaka sa Balo-i ay kamote (ang pinakamalaking kamote sa lalawigan), mais, pakal, mga gulay, kalabasa, pakwan, madang, durian, niyog, at mani.

Ang mga produkto nito ay rotie (isang pankeyk na gawa sa harinang hinaluan ng lasang chicken curry), dodol (isang dinurog na kaning niluto kasama ang lasang durian), bakas (isang tunang dinangdang), at matatamis na mga panghimagas tulad ng tiyateg, berowa, amik, at tamokonsi.

Matatagpuan sa bayan ang Agus IV Hydroelectric Powerplant na nasa Ilog Agus at matatagpuan in Barangay Nangka, 18 kilometro mula sa lungsod ng Iligan. Ang planta, na matatagpuan 120 metro (390 talampakan) sa baba ng lupa, ay ang unang planta ng hidroelektrisidad na nasa ilalim ng lupa sa Mindanao at pangatlo sa Pilipinas. Ipinalalagay na sapat ang nililikhang kuryente nito para pailawan ang isang lungsod na 12 beses mas malaki sa laki ng Iligan o para paganahin ang 20 mga pabrika ng semento.

Mga sanggunianBaguhin

  1. "Province: Lanao del Norte". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Kinuha noong 12 Nobyembre 2016.
  2. "PSA Releases the 2018 Municipal and City Level Poverty Estimates". Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas. 15 Disyembre 2021. Kinuha noong 22 Enero 2022.
  3. "Balo-i: Average Temperatures and Rainfall". Meteoblue. Kinuha noong 30 January 2020.
  4. Census of Population (2015). "Region X (Northern Mindanao)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Kinuha noong 20 Hunyo 2016.
  5. Census of Population and Housing (2010). "Region X (Northern Mindanao)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Kinuha noong 29 Hunyo 2016.
  6. Censuses of Population (1903–2007). "Region X (Northern Mindanao)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: url-status (link)
  7. "Province of Lanao del Norte". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Kinuha noong Disyembre 17, 2016.

Mga Kawing PanlabasBaguhin