Imperyong Akkadiyo

makasaysayang estado sa Mespotamia
(Idinirekta mula sa Imperyong Akkadian)

Ang Imperyong Akkadiyo (Ingles: Akkadian Empire[2]) ay isang imperyo na nakasentro sa lungsod ng Akkad[3] at sa nakapaligid na rehiyon sa sinaunang Mesopotamia na nagpaisa ng lahat ng mga nagsasalita ng katutubong Akkadian na mga Semita at mga nagsasalitang Sumerian sa ilalim ng isang pamamahala.[4]

Akkad Empire

2334 BC–2154 BC
Map of the Akkadian Empire (brown) and the directions in which military campaigns were conducted (yellow arrows)
Map of the Akkadian Empire (brown) and the directions in which military campaigns were conducted (yellow arrows)

KatayuanImperyo
KabiseraAkkad
Karaniwang wikaAkkadiyo, Sumeryo
Relihiyon
Sumerian religion
PamahalaanMonarchy
King 
• 2334 BCE
Sargon ng Akkad
PanahonAncient
• Naitatag
2334 BC
• Binuwag
2154 BC
Lawak
2334 BCE[1]800,000 km2 (310,000 mi kuw)

Noong 3000 BCE, may umunlad na symbiosis sa pagitan ng mga Sumerian at mga Akkadian na Semitiko na kinabibilangan ng malawak na bilingualismo.[5] Unti unting pinalitan ng wikang Akkadiyo ang Sumerian bilang sinasalitang wika sa isang lugar sa pagtungo sa 3000 BCE at 2000 BCE.[6] Naabot ng imperyong Akkadian ang tugatog na pang politika nito sa pagitan ng 2400 at 2200 BCE kasunod ng mga pananakop ng tagapagtatag nitong si Sargon ng Akkad(2334–2279 BCE). Sa ilalim ni Sargon at kanyang mga kahalili, ang wikang Akkadian ay sandaling inatas sa mga kapitbahay na sinakop na estado gaya ng Elam. Ang Akkad ay minsang itinuturing na unang imperyo sa kasaysayan [7] bagam may mga mas naunang nag-aangking Sumerian.

SanggunianBaguhin

  1. Taagepera, Rein (1978). "Size and duration of empires growth-decline curves, 3000 to 600 B.C.". Social Science Research. 7: 180–195. doi:10.1016/0049-089X(78)90010-8.
  2. Akkadiyo URUAkkad KI, Hittite KUR A.GA.DÈ.KI "land of Akkad"; Biblical Hebrew אַכַּד Akkad)
  3. Sumeryo: Agade
  4. Mish, Frederick C., Editor in Chief. “Akkad” Webster’s Ninth New Collegiate Dictionary. ninth ed. Springfield, MA: Merriam-Webster 1985. ISBN 0-87779-508-8).
  5. Deutscher, Guy (2007). Syntactic Change in Akkadian: The Evolution of Sentential Complementation. Oxford University Press US. pa. 20–21. ISBN 978-0-19-953222-3.
  6. [Woods C. 2006 “Bilingualism, Scribal Learning, and the Death of Sumerian”. In S.L. Sanders (ed) Margins of Writing, Origins of Culture: 91–120 Chicago [1]
  7. Liverani, Mario, Akkad: The First World Empire (1993)