Ang pagbabawas o subtraksiyon (mula Ingles subtraction) ay isa sa apat na pangunahing operasyon sa aritmetika. Kinakatawan nito ang pagtanggal o pagbawas ng isang matematikal na bagay (hal. bilang) mula sa isa pang bagay. Tinatawag na diperensiya (Ingles: difference) o natirá ang resulta nito. Sinisimbolo ng tandang pambawas (minus sign, "-") ang operasyong ito. Bagamat madalas gamitin sa aritmetika, kinakatawan rin nito ang pagtanggal o pagkaunti ng mga pisikal at basal na kantidad (quantity) sa pamamagitan ng paggamit sa iba't ibang mga matematikal na bagay tulad ng mga negatibong bilang, hatimbilang, di-tuwirang bilang (irrational number), bektor, desimal, bunin (function), at baskagan (matrix).[1]

5 - 2 = 5, binabásang lima binawasan ng dalawa ay tatlo.

Sinusunod ng pagbabawas ang ilang mga mahahalagang padron (pattern) sa matematika. Ang pagpapalit-puwesto ng mga bilang ay nakakaapekto sa resulta ng operasyon (di komunikatibo). Nagbabago ang resulta ng operasyon kapag binago ang uunahing bawasan para sa mga ekspresyong may higit sa dalawang bilang (di asosyatibo) - ibig sabihin, mahalaga ang ayos sa pagbabawas (dapat mauna ang babawasan bago ang ibabawas). Walang nangyayari sa halaga ng isang bilang kapag binawasan ito ng wala (sero). Sinusunod rin ng pagbabawas ang mga nahuhulaang tuntunin patungkol sa mga kaugnay na operasyon nito tulad ng pagdaragdag at pagpaparami. Maaaring patunayan ang lahat ng mga tuntuning ito, mula sa simpleng pagbabawas sa mga bilang hanggang sa paglalarawang pangkalahatan para sa mga tunay na bilang at higit pa. Pinag-aaralan sa larangan ng basal na alhebra ang mga pangkalahatan na operasyong pandalawahan (binary operation) na sumusunod sa mga padrong ito.

Tulad ng pagdaragdag, isa ang pagbabawas sa mga pinakasimpleng gawin sa aritmetika. Kayang magbawas ng mga maliliit na bilang ang mga bata. Sa mga unang taon ng edukasyong elementarya, tinuturuang magbawas ang mga mag-aaral sa sistemang sampuan (desimal), simula sa mga simpleng gawain na unti-unting humihirap.

Sa mataas na alhebra at alhebrang pangkompyuter, karaniwang itinuturing bilang isang mabilisang pagsulat sa ekspresyon ng pagdaragdag na ang mga ekspresyon ng pagbabawas sa anyong . Ito'y upang madaling mabása at magamit sa mga katangian ng pagpapalit-puwesto (komunikatibo) at di-nagbabago (asosyatibo).

Notasyon at terminolohiyaBaguhin

 
Pagbabawas mula 0 hanggang 10. Ang aksis na X ay ang babawasan, samantalang ang Y ay ang mga natirá. Mga ibabawas naman ang mga linya.

Madalas na isinusulat ang pagbabawas gamit ang tandang pambawas (minus sign, "-") sa pagitan ng dalawang termino.[2] Tinatawag ang ayos na ito bilang nakalinyang ayos (Ingles: infix notation). Ipinapakita naman ng tandang pantumbas (Ingles: equal sign, "=") ang resulta ng operasyon. Halimbawa:

        ("dalawa binawasan ng isa ay isa")

  ("apat binawasan ng dalawa ay dalawa")
  ("anim binawasan ng tatlo ay tatlo")

May mga sitwasyon ding "alam na" na magbabawas, kahit na walang nilagay na simbolo:

  • Madalas itinuturing ang hilera ng dalawang bilang, kung saan ang bilang na nasa ibaba ay nakasulat sa pula, na babawasan ang bilang na nasa ibaba. Nasa baba naman ang tirá, sa ilalim ng isang linya. Madalas itong ginagamit sa accounting.

Sa wikang Ingles, tinatawag ang bilang na babawasan bilang subtrahend,[3] at ang ibabawas naman ay minuend.[3] Tinatawag naman na difference ang natirá.[3]

Mga sanggunianBaguhin

  1. "Comprehensive List of Algebra Symbols" [Komprehensibong Listahan ng mga Simbolong Pang-alhebra]. Math Vault (sa wikang Ingles). Nakuha noong Nobyembre 6, 2020.
  2. "List of Arithmetic and Common Math Symbols" [Listahan ng mga pangkaraniwang simbolong pang-aritmetika at matematika]. Math Vault (sa wikang Ingles). Marso 17, 2020. Nakuha noong Nobyembre 7, 2020.
  3. 3.0 3.1 3.2 Schmid, Hermann (1983) [1974]. Decimal Computation [Pagkokompyut sa Desimal] (sa wikang Ingles) (ika-1 (muling paglimbag) (na) edisyon). Malabar, Florida, Amerika: Robert E. Krieger Publishing Company. ISBN 978-0-89874-318-0.


  Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.