Taiwan

(Idinirekta mula sa Taywan)

Ang Republika ng Tsina, kilala bilang Taiwan (Ingles: Taiwan, bigkas: /tay·wán/, literal na kahulugan: "baybaying may pilapil"[5]) ay isang teritoryo sa Silangang Asya na binubuo ng isang kapuluan, at ang pinakamalaki at importanteng pulo ay mismong Taiwan. May lawak ito na 35,981². Pinatalsik ito sa United Nations nang iniupo ng mga kasaping bansa ang Republikang Bayan ng Tsina bilang kapalit nito. Kinikilala naman ng 27 mga bansa ang Taiwan bilang Republika ng Tsina. Kahit na hindi kinikilala ng karamihan ng mga bansa sa mundo ang Taiwan, pinapanatili pa rin nito ang kanyang relasyong ekonomiko at militar sa ilan sa kanila.

Republika ng Tsina

中華民國
Zhōnghuá Mínguó
Watawat ng Taiwan
Watawat
National Emblem ng Taiwan
National Emblem
Awit: 
中華民國國歌
Location of Taiwan
KabiseraTaipei (de facto)[1]
Pinakamalaking lungsodcapital
Opisyal na wikaStandard Mandarin (Guóyǔ)
KatawaganTaiwanese o Tsino
PamahalaanSemi-presidential system
• Pangulo
Tsai Ing-wen
• Premiero
Su Tseng-chang
Pagkakatatag 
10 Oktubre 1911
• Panunumbalik ng republika
1 Enero 1912
Lawak
• Kabuuan
36,188 km2 (13,972 mi kuw) (ika-136)
• Katubigan (%)
10.34
Populasyon
• Pagtataya sa 2007
22,911,292[2] (ika-47[3])
• Kapal
633.12/km2 (1,639.8/mi kuw) (ika-14[3])
GDP (PPP)Pagtataya sa 2007
• Kabuuan
$695.388 bilyon (ika-19)
• Kada kapita
$30,126 (ika-28)
GDP (nominal)Pagtataya sa 2007
• Kabuuan
$383,307 bilyon (ika-24)
• Kada kapita
$16,274 (ika-36)
HDI (2005)(Increase 0.932 )
Error: Invalid HDI value · ika-23 kung nakahanay[4]
SalapiDolyar ng Bagong Taiwan (NT$) (TWD)
Sona ng orasUTC+8 (CST)
Kodigong pantelepono886
Kodigo sa ISO 3166TW
Dominyon sa Internet.tw

Makontrobersiya ang kalagayan ng Taiwan dahil sa isyu na kung dapat ba itong manatiling ang Republika ng Tsina, maging bahagi ng Republikang Bayan ng Tsina, o maging isang nakapangyayaring Republika ng Taiwan. Sa kasalukuyan, isa itong de facto na soberanong estadong nakatayo sa isang demokrasyang representatibo. Republika ng Tsina ang opisyal na pangalan ng estado. Iba-iba ang mga pananaw ng mga nagkakaibang grupo sa kung ano sa kasalukuyan ang pormal na sitwasyong pampolitika. Silipin din ang Kalayaang Taiwanese at reunipikasyong Tsino.

Ang Taiwan, dating tinatawag na Formosa[5], ay isang islang hugis-mani. Ito’y nasa hilaga ng pilipinas at nasa kanluran ng baybayin ng Dagat Luzon. Dalawang hanay ng mga bundok ang nasa silangang baybayin,ang mga ito’y dahan-dahang dumadalisdis sa baybaying kanluranin na tilabai-baytang na mga lupang lambak. Mula sa likas na mga (baibaytang na Look). Sinasabing nabighani ang mga unang maglalayag na Portuges sa kagandahan ng isla, at tinawag itong Ilha Formosa, ang Portuges ng “Magandang Pulo”[5].

Ang Taipei ang kabisera ng Taiwan. Malapit ito sa Dagat Luzon ng Pilipinas. Dating nasasakupan ng Britanya ang Taiwan, mula noong 1843.

Mga teritoryong pampangasiwaanBaguhin

  1. Taipei (1 Hulyo 1967)
  2. New Taipei (25 Disyembre 2010)
  3. Kaohsiung (1 Hulyo 1979)
  4. Tainan (25 Disyembre 2010)
  5. Taichung (25 Disyembre 2010)
  6. Taiwan Province (25 Oktubre 1945)
  7. Fujian Province (1912)
  8. Taoyuan City (25 Disyembre 2014)

Silipin dinBaguhin

Mga sanggunianBaguhin

  1. Bago lumipat sa Taiwan, ang kabesera ng ROC ay Nanjing (o "Nanking"). Pagkaraan ng paglipat ng pamahalaan sa Taiwan, ipinahayag ni Generalissimo Chiang Kai-shek na Taipei ang pansamantalang kabesera. Lumitaw na Nanjing ang kabesera sa mga opisyal na mapa at lathalain habang Taipei naman ang pansamantalang kabesera.
  2. CIA - The World Factbook -- Taiwan
  3. 3.0 3.1 Ang hanay ay ayon sa mga pigura ng 2006.
  4. Dahil sa kanyang kalagayang pampolitika, hindi nakwenta ng UN ang HDI para sa ROC. Ngunit, nakwenta ng pamahalaang ROC ang HDI nito para sa 2004 na 0.932; kung isasama ito sa mga pigura ng HDI ng UN, maihahanay ang ROC sa ika-23 (high), sa pagitan ng Germany and Israel國情統計通報
  5. 5.0 5.1 5.2 "Taiwan, Republic of China, Facts and Figures; Formosa, "beautiful island", p. 261". The New Book of Knowledge (Ang Bagong Aklat ng Kaalaman), Grolier Incorporated. 1977.

Mga kawing panlabasBaguhin