Balarila ng Tagalog

Ang balarila ng Tagalog ay ang mga patakarang pang-gramatika na nalalarawan ng kayarian/kaayusan ng mga pahayag sa wikang Tagalog.

Sa Tagalog, may walong na mga bahagi ng pananalita: ang pandiwa, pangngalan, pang-uri, pang-abay, pang-ukol, panghalip, pangatnig at pang-angkop.

Bahagi ng Pananalita

baguhin

Pangngalan

baguhin

Ang pangngalan ay nagngangalan ng tao, hayop, bagay, lugar, pangyayari, konsepto at kaisipan.

Panghalip

baguhin

Ang panghalip ay humahalili sa pangngalan.

Pang-uri

baguhin

Ang pang-uri ay naglalarawan ng pangngalan at panghalip.

Pandiwa

baguhin

Ang pandiwa ay nagsasaad ng kilos o galaw.

Pang-abay

baguhin

Ang pang-abay ay naglalarawan ng pandiwa, pang-uri at kapwa pang-abay.

Pangatnig

baguhin

Ang pangatnig ay nag-uugnay ng dalawang salita, parirala, sugnay o pangungusap.

Pang-ukol

baguhin

Ang pang-ukol ay nag-uugnay sa isang pangngalan sa iba pang mga salita sa pangungusap.

Pang-angkop

baguhin

Ang pang-angkop ay nag-uugnay sa panuring at salitang tinuturingan.

Panandang Kohesyong Gramatikal

baguhin

Ginagamit ang panandang kohesyong gramatikal upang maiwasan ang paulit-ulit na paggamit ng pangngalan o salitang ginagamit sa pagpapahayag.

Pagpapatungkol

baguhin

Ito ay ang paggamit ng panghalip na tumutukoy sa mga nauna o nahuling pangngalan. May dalawang uri ito.

Anapora o Sulyap na Pabalik

baguhin

Ito ang tawag sa mga panghalip na ginagamit sa hulihan bilang pananda sa pinalitang pangngalan sa unahan ng pangungusap o talata.

Halimbawa:

Ang Kyogen ay isang dulang pantanghalang isinisingit sa pagtatanghal ng Noh. Ito ay naglalayong magpatawa o aliwin ang mga manonood. Kadalasan, ito ay nagpapatungkol sa realidad ng buhay at sumasalamin sa mga totoong katangian ng tao.

Katapora o Sulyap na Pasulong

baguhin

Ito ang tawag sa mga panghalip na ginagamit sa unahan bilang pananda sa pinalitang pangngalan sa hulihan ng pangungusap o talata.

Halimbawa:

Sa Kyogen na ating binasa, makikita ang hangarin niyang mapunta sa langit. Bagama't siya ay kumikitil ng buhay ng mga ibon upang pagkakitaan, ipinaliwanag niyang hindi siya ang nakikinabang dito. Iyan ang katwiran ni Kiyoyori, ang pangunahing tauhan sa dula.

Elipsis

baguhin

Ito ay ang pagtitipid sa pagpapahayag. May mga salitang hindi na inilalagay o nawawala na sa pahayag sa kadahilanang naiintindihan na ito sa pahayag at magiging paulit-ulit lamang.

Halimbawa:

Bibihira ang nagsasalin ng mga ganito sa ibang wika.

Pagpapalit

baguhin

Ito ay ang paggamit ng iba't iba pang reperensiya sa pagtukoy ng isang bagay o kaisipan.

Halimbawa:

Dahil sa pagsasalin ng mga akda sa wikang nauunawaan natin ay namumulat tayo sa kulturang banyaga. Nalalaman natin ang kulturang Hapones at natututo tayo sa mga gawain nila.

Pag-uugnay

baguhin

Ito naman ay paggamit ng iba't ibang pangatnig upang pag-ugnayin ang dalawa o higit pang pahayag.

Halimbawa:

Itinanghal ang Kyogen kapag tapos na ang pagtatanghal ng Noh upang maging kaaliw-aliw naman sa manonood ang panonood sa teatro.

Wastong Gamit ng Salita

baguhin

May mga ibang salita sa Tagalog na nakakalito o nagagamit nang mali.

Nang at Ng

baguhin

Ginagamit ang nang sa sumusunod na mga pagkakataon:

  • bilang pangatnig sa mga pangungusap na hugnayan; ito ay panimula sa sugnay na di makapag-iisa

Halimbawa:

Ang Pilipinas ay lalong nakilala sa buong mundo nang mapili ang Underground River sa Palawan bilang isa sa New Seven Wonders of the World.

  • bilang pang-abay

Halimbawa:

Nakatapos nang mabilis sa mga gawain ang mag-anak na nagtulungan.

  • sa gitna ng dalawang salitang-ugat o dalawang pandiwang inuulit

Halimbawa:

Parami nang parami ang mga turistang dumarating sa bansa.

Ginagamit naman ang ng sa sumusunod na mga pagkakataon:

  • bilang pananda sa tuwirang layon ng pandiwang palipat

Halimbawa:

Ang nanay ay naghahanda ng pagkain sa bahay.

  • bilang pagpapakita ng pagmamay-ari ng isang bagay o katangian

Halimbawa:

Ang programa ng pamahalaan para sa pamilya ay maganda.

Din/Rin at Daw/Raw

baguhin

Ginagamit ang rin at raw sa mga sumusunod na pagkakataon:

  • kung ang sinusundang salita ay nagtatapos sa patinig at malapatinig na y at w.

Halimbawa:

Gusto raw niyang mamasyal sa Pilipinas.

Ginagamit ang din at daw sa sumusunod na pagkakataon:

  • kung ang sinusundang salita ay nagtatapos sa katinig maliban sa y at w

Halimbawa:

Mas mahal daw pumunta sa ibang bansa.

  • kung ang sinusunsang salita ay nagtatapos sa -ri, -ra, -raw o -ray[1]

Halimbawa:

Maaari din akong pumunta sa Pilipinas.

Subukin at Subukan

baguhin

Ginagamit ang subukin kung sumusuri at nagsisiyat sa uri, lakas o kakayahan ng isang tao o bagay.

Halimbawa:

Subukin mo ang husay ng mga Pilipino.

Ginagamit ang subukan kapag gustong malaman kung ano ang ginagawa ng isang tao o bagay nang palihim. Halimbawa:

Subukan mo kung ano ang ginagawa ng mga pinuno ng bansa kapag nagtitipon.

Pahirin at Pahiran

baguhin

Ginagamit ang pahirin kung ang ibig sabihin ay pag-alis ng isang bagay. Ginagamit ang pahiran kung ang ibig sabihin ay paglalagay ng bagay sa isang lugar o karaniwan ay sa isang bahagi ng katawan.

Halimbawa:

Pahirin mo ang luha sa iyong mata upang mapahiran ng gamot.

Sundin at Sundan

baguhin

Ginagamit ang sundin kung ang pahayag ay nangangahulugang pagsunod sa payo o pangaral.

Halimbawa:

Sundin mo ang payo at utos ng iyong magulang.

Ginagamit ang sundan kung ang pahayag ay nangangahulugang gayahin o puntahan ang pinupuntahan ng iba. Halimbawa:

Sundan mo ang ginagawa ng iyong magulang upang maging matagumpay ka rin sa buhay.

Walisin at Walisan

baguhin

Ginagamit ang walisin kung ang pahayag ay nangangahulugang mga bagay na iwawalis.

Ginagamit ang walisan kung ang pahayag ay nangangahulugang lugar kung saan magwawalis.

Pinto at Pintuan

baguhin

Ginagamit ang pinto kung ang pahayag ay nangangahulugang mismong nahahawakang pinto.

Ginagamit ang pintuan kung ang pahayag ay nangangahulugang lugar kung saan nakikita ang pinto.

May at Mayroon

baguhin

Ginagamit ang may kung ang sinusundang salita ay pangngalan, pandiwa, pang-uri, panghalip o pang-abay.

Ginagamit ang mayroon kung ang sinusundang salita ay pangatnig o pang-ukol.

Kata at Kina

baguhin

Ginagamit ang kata kung ang ibig-sabihin ay taong kinakausap.

Ginagamit ang kina kung ang ibig-sabihin ay taong pinag-uusapan.

Ikit at Ikot

baguhin

Ginagamit ang ikit kung ang ibig-sabihin ay gumugulong (spiral) paloob.

Ginagamit ang ikot kung ang ibig-sabihin ay gumugulong (spiral) palabas.

Hagdan at Hagdanan

baguhin

Ginagamit ang hagdan kung ang pahayag ay nangangahulugang mismong nahahawakan at naaapakang hagdan.

Ginagamit ang hagdanan kung ang pahayag ay nangangahulugang lugar kung saan nakikita ang hagdan.

Operahin at Operahan

baguhin

Ginagamit ang operahin kung ang ibig-sabihin ay ang mismong parte ng katawan na ioopera.

Ginagamit ang operahan kung ang ibig-sabihin ay ang taong ioopera.

Hatiin at Hatian

baguhin

Ginagamit ang hatiin kung ang ibig-sabihin ay maghiwa.

Ginagamit ang hatian kung ang ibig-sabihin ay magbigay sa iba.

Iwan at Iwanan

baguhin

Ginagamit ang iwan kung ang ibig-sabihin ay hindi naisama.

Ginagamit ang iwanan kung ang ibig-sabihin ay magbigay.

Nabasag at Binasag

baguhin

Ginagamit ang nabasag kung hindi sinasadya ang pagkabasag.

Ginagamit ang binasag kung ang sinasadya ang pagkabasag.

Bumili at Magbili

baguhin

Ginagamit ang bumili kung ang ibig-sabihin ay gumastos.

Ginagamit ang magbili kung ang ibig-sabihin ay magbenta.

Kumuha at Manguha

baguhin

Ginagamit ang kumuha kung iisa.

Ginagamit ang manguha kung maramihan o sama-sama.

Dahil Sa at Dahilan

baguhin

Ginagamit ang dahil sa kung ito ay nagpapahiwatig ng sanhi.

Ginagamit ang dahilan kung ito ay ginagamit bilang pangngalan.

Taga at Tiga

baguhin

Ginagamit ang taga kung ang sumusunod na salita ay pangngalang pambalana.

Ginagamit ang tiga kung ang sumusunod na salita ay pangngalang pantangi.

Mga Sanggunian

baguhin

Mga Sipi

baguhin
  1. Makabagong Ortograpiyang Pambansa 2013

Mga Pinagkukunan

baguhin
  • Pinagyamang Pluma 9, by Ailene G. Baisa-Julian, Mary Grace G. del Rosario, Nestor S. Lontoc ISBN 978-971-06-3652-5, pp. 48-49, 254

Tingnan din

baguhin