Buksan ang pangunahing menu

Si Deng Xiaoping (tungkol sa tunog na ito pakinggan ang pagbigkas ) (o Teng Hsiao-p'ing) (22 Agosto 1904 – 19 Pebrero 1997) ay isang kilalang Tsino na mambabatas, teorista at diplomatiko.[1] Bilang isang pinuno ng Partido Komunista ng Tsina, si Deng ay naging isang repormista na nagbigay daan para sa merkadong ekonomika ng Tsina. ngunit hindi siya nakahawak ng panunungkulan bilang ang pinuno ng estado o ang pinuno ng pamahalaan, siya ay nanungkulan naman bilang pinunong Paramount ng Republikang Popular ng Tsina mula 1978 hanggang noong unang bahagi ng 1990s.

Deng Xiaoping
DengXiaoping.jpg
Deng Xiaoping noong 1979
3rd Chairman of the Central Military Commission of CCP
Nasa puwesto
1981–1989
Nakaraang sinundanHua Guofeng
Sinundan niJiang Zemin
3rd Chairman of the CPPCC
Nasa puwesto
Marso 1978 – Hunyo 1983
Nakaraang sinundanZhou Enlai
vacant (1976-1978)
Sinundan niDeng Yingchao
3rd First Vice Premier of the People's Republic of China
Nasa puwesto
1975–1983
PremierHua Guofeng
Zhao Ziyang
Nakaraang sinundanLin Biao
Sinundan niWan Li
General Secretary of the Secretariat of the Communist Party
Nasa puwesto
1956–1967
Nakaraang sinundanZhang Wentian in 1945
Sinundan niHu Yaobang
Pansariling detalye
Ipinanganak22 Agosto 1904(1904-08-22)
Guang'an, Sichuan, Qing Dynasty
Namatay19 Pebrero 1997 (edad 92)
Beijing, People's Republic of China
KabansaanChinese
Partidong pampolitikaPartido Komunista ng Tsina
(Mga) AsawaZhang Xiyuan (张锡瑗) (1928-1929)
Jin Weiying (金维映) (1931-1939)
Zhuo Lin (1939-1997)
Mga anakDeng Lin
Deng Pufang
Deng Nan
Deng Rong
Deng Zhifang

Pinanganak na may pinangalingang pagsasaka sa Guang'an, Sichuan, si deng ay nag-aral at nagtrabaho sa ibayong bansa sa Pransiya noong 1920s, na kung saan siya ay masasailalim sa panghihikayat ng Marxismo. Sumapi si Deng sa Partido Komunista ng Tsina noong 1923. Sakanyang pagbalik sa Tsina, siya ay nagtrabaho bilang isang komisar pampolitika sa mga rural na lugar at itinuring bilang isang "panghimagsikang beterano" ng Mahabang Martsa.[2] Kasunod ng pagtatag ng Republikang Popular ng Tsina noong 1949, si Deng ay nagtrabaho sa Tibet at iba pang mga rehiyong nasa timog kanluran para pagkaisa-isahin ang mga tao sa ilalim ng pamamahalang Komunismo. Siya rin ay ginamit sa panunumbalik ng ekonomiyang Tsina kasunod ng Malaking Hakbang Pasulong noong unang bahagi ng 1960s. Ang kanyang ekonimikong ideolohiya ay naiiba at kaaway ng mga ideolohiyang pampolitika ng Tagapangulong si Mao Zedong. Ang bunga nito ay siya ay mapupurga nang dalawang beses sa Himagsikan sa Kultura ngunit nanatiling kilala noong 1978 sa pamamagitan ng pagtapon sa piling hahalili kay mao na si Hua Guofeng.

Ang pagmana sa bansa gawa ng mga matinding lungkot na panlipunan at institusyonal na naiwan ng Himagsikan sa Kultura at iba pang malakihang pagbabago at panukala ng panahon ni Mao, si Deng ay naging niloloob ng "ikalawang henerasyon" ng pamumunong Tsino. Siya ay tinawag bilang "ang arkitekto" ng isang makabagong uri ng isipang panlipunan dahil sa Sosyalismo kasama ng Katauhang Tsino na nagdulot ng isang Pagbabagong ekonimikal ng Tsina sa pamamagitan ng isang pagsama-sama ng mga teorya na naging kilala bilang ang "teoryang merkadong sosyalista". Ibinukas ni Deng ang Tsina para sa pandaigdigang pampamuhanan at nilagyan ng hangganan ang pribadong pakikipagtunggali. Siya at pangkalahatang pinasasalamatan sa paggawa ng tsina bilang isa sa mga pinakamabilis na lualagong ekonomiya sa buong mundo at ang madaliang pagtaas ng pamantayan ng pamumuhay.[3]

Mga sanggunianBaguhin

BibliograpiyaBaguhin

Mga kawing panlabasBaguhin