Ang Parian ay isang urbanisadong barangay sa Calamba, Laguna, na matatagpuan sa Manila South Rd.- Calamba National Highway. [1]

Parian
Urbanized Barangay

Agricultural Development Zone

Urban Redevelopment Zone
Barangay Parian, Lungsod ng Calamba
Isang gusali malapit sa AMA Computer College - Calamba Annex
Isang gusali malapit sa AMA Computer College - Calamba Annex
Opisyal na sagisag ng Parian
Sagisag
Mga koordinado: 14°12′54″N 121°8′5″E / 14.21500°N 121.13472°E / 14.21500; 121.13472Mga koordinado: 14°12′54″N 121°8′5″E / 14.21500°N 121.13472°E / 14.21500; 121.13472
CountryPhilippines
ProvinceLaguna
RegionCalabarzon (Region IV-A)
CityCalamba
Pamahalaan
 • ChairmanRodnie P. Perez
 • Councilors
  • Ariel O. Tagabuan
  • Aurea C. Gobangco
  • Ruben U. Lirio
  • Moises J. Maitim
  • Ma.Ursula V. Santos
  • Jose Efrem A. Paular
  • Federico A. Magora
Lawak
 • Lupa1.120 km2 (0.432 milya kuwadrado)

Isa ito sa pinakamatandang barangay sa bayan ng Calamba. Makasaysayan ang nayong ito magmula pa noong panahon ng Kastila. Ang bahagi ng nayon ay pinanahanan ng mga magsasakang Tsino noong mga panahong hindi pa ganap na pueblo ang bayan ng Calamba.[2]

EtimolohiyaBaguhin

Ang pangalang "parian" o "padian" ay kinuha mula sa salita sa lumang wikang Malay na 'puntahan', 'pariyan' o 'padiyan' na nangangahulugan 'pumunta' o 'tumungô".[3]

Noon, ang salitang parian ay nangangahulugan ding 'liwasan' (plaza/town square), isang patag na lugar sa gitna ng bayan na karaniwang malapit sa ilog o dagat. Ito'y lugar ng kalakalan na kalauna'y naging 'tianggi' (pamilihan) na may ilang tindahan. Sa katagalan, tumukoy din ang salitang ito sa mga natatanging lugar kung saan pinatira ang mga Tsino upang ihiwalay sila sa iba pang taong bayan. [3]

Ngunit noong 1581, dahil sa takot ng mga Kastila sa pag-aalsang Tsino kagaya ng ginawang pag-aalsa noon ni Limahong noong 1574, pinatupad ng pamahalang Kastila ang pag-bubukod sa mga Tsino. Dahil dito, iniutos ni Gov. Gonzalo Ronquillo de Peñalosa sa mga Tsino na tumira sila sa timog na bahagi ng baybayin ng ilog Pasig malapit sa Intramuros, kung kaya't ang bukod na distritong tirahan ng mga mamamayan at mangangalakal na Tsinong di Kristiyano ay tinawag na Parian. [3]

Tulad ng Parian ng Intramuros na pinananahanan ng mga Tsino, ang pook ng Parian sa Calamba ay pinanahanan din ng mga Tsino at naging pamilihan din. Ito ang dahilan kung bakit ang pangalan ng nayong ito sa Calamba ay Parian. [2]

Noong unang dumating ang mga Amerikano dito sa Pilipinas, ang lugar ng nayong ito ay dating pamilihan ng baka, baboy, kalabaw at kabayo na ipinagbibili ng mga taga-Sto. Tomas at Tanauan. Dito namimili ng mga nabanggit na mga hayop ang mga taga-Cabuyao, Sta. Rosa, at Biñan.[2]

 
Tanawin mula sa tulay-tawiran sa harapan ng Liana's Parian. Ilang hakbang lang mula rito ay ang Barangay Hall at Health Center na bukana ng bahagi ng Parian na tinatawag na Mabolo.

Ayon sa mga matatandang taga-Parian, noong panahon ng Amerikano ay may tatlong malalaking puno ng mabolo sa bukana ng nayon. Sa mga puno ng mabolo itinatali ang mga hayop na ipinagbibili. Naging palatandaan tuloy ang nayon ng Parian na lugar na may tatlong puno ng mabolo. Ito ang dahilan kung bakit ang tawag din sa lugar na ito ay Mabolo. Ang tatlong puno ng mabolo ay nakatayo noon sa kinatatayuan ng Health Center at Barangay Hall ngayon.

Unti-unting nawala ang pangalan ng Mabolo at nanaig hanggang ngayon ang pangalan na Parian. [2]

KasaysayanBaguhin

Panahon ng KastilaBaguhin

 
Tanawin ng bundok Makiling mula sa mga bukirin sa Parian, Calamba, Laguna

Noong mga taon ng 1600, ang bayan ng Calamba ay sitio lamang ng pueblo ng Tabuko na ngayon ay ang Lungsod ng Cabuyao. Noong mga panahong ding ito ipinagtibay ang pamahalaang Kastila na ang mga Tsino sa Parian ng Maynila ay dapat na tumira sa nayong ito na kalaunan ay tatawaging Parian sa Calamba at sa bahagi ng nayon ng San Cristobal upang magtrabaho sa bukid.

Maraming mga Tsino ang nanirahan sa lugar. Masisipag at matitipid ang mga Tsino. Sa maikling panahon, napaunlad nila ang sinasakang tubuhan at palayan. Sila'y masunurin sa mga utos ng pamalahaan. Hindi sila nakakalimot na magbayad ng buwis na ipinapataw sa kanila. Sa utos ng mga Kastila, pinabuti nila ang patubig na nagmumula sa Ilog San Juan sa nayon ng Prinza. Naghukay sila ng daluyan ng tubig upang maabot ang mga bukirin at palay sa silangang bahagi ng Calamba. Itinayo nila ang kauna-unahang trapiche sa kanilang pinananahanan.[2]

 
Daanang bumabaybay sa patubig ng National Irrigation Administration. Ang tubig na dumadaloy sa pagtubig na ito ay nagmumula pa sa Barangay Prinza. Ang daang ito ay dating nagdurugtong sa Barangay Parian at Barangay Bañadero bago gumuho ang bahagi ng daan sa dako ng Bañadero dahil sa mga bagyo.

Habang umuunlad ang mga Tsino, unti-unting silang inabuso ng mga namamahalang Kastila. Pinataas nang pinataas ng mga Kastila ang buwis sa lupang sinasaka ng mga Tsino hanggang sa hindi na halos mabayaran ng mga Tsino ang napakataas na buwis. Upang lalong pahinain ang damdamin ng mga Tsino, pinalipat pa ang kanilang mga tahanan sa maruruming lugar na malayo sa kanilang bukid na sinasaka. Dahil sa mga pang-aaping ito, gumawa sila ng isang hakbang na paghihiganti laban sa mga Kastila[2]

Noong 1639, nag-aklas ang mga Tsino[4]. Sinunog nila ang kapilya at maraming tahanan sa kabayanan ng Calamba. Pinatay nila ang malupit na alcalde mayor ng lalawigan ng Laguna na si Luis Arias de Mora. Sinilaban nila ang simbahan ng Tabuko.

Nakiramay ang iba pang mga Tsino na naninirahan sa mga bayan ng lalawigan ng Cavite, San Pedro sa Makati, at sa Morong sa lalawigan ng Rizal. Sila ay naghimagsik sa pamamagitan ng kilusang gerilya.

Sa bayan ng Antipolo naganap ang pinakamadugong labanan ng mga Tsino at mga Kastila. Umurong ang mga Tsino sa labanan dahil sa maraming nangamatay sa kanila. Samantalang umuurong sila, sinunog nila ang mga bayan ng Baras, San Mateo, Binangonan, at Pililla sa Rizal. Sinunog din nila ang mga bayan ng Santa Maria, Siniloan, Pangil at Cavinti sa Laguna.

Nagwakas ang aklasan ng mga Tsino na may humigit kumulang 25,000 ang namatay at 7,000 na sugatan. Nagsisuko ang mga natirang Tsino. Dahil sa aklasang ito, sinamsam ng pamahalaang Kastila ang mga lupang sinasaka nila.

Noong dumating ang mga Amerikano, wala na ni isang Tsino na nakatira sa nayon ng Parian. Ang Parian noong panahon ng Amerikano ay naging isang barangay ng Calamba.

HeograpiyaBaguhin

Ang Parian ay nasa pagitan ng dalawang ilog sa Hilaga at Timog Silangan nitong hangganan. Sa Hilaga ay ang ilog San Cristobal na nagsisilbing hangganan ng Parian at Barangay San Cristobal. Sa Hilagang kanluran ng Parian ay ang sapang dumurugtong sa IIog San Cristobal at nagsisilbing hangganang ng Parian at Barangay Paciano Rizal. Sa Timog Silangan naman ay ang ang ilog San Juan na nagsisilbing hangganan ng Parian, Real at ng mga Barangay sa Poblacion (Brgy. 6 (Tibag), Brgy. 4 (Bantayan) at Brgy. 1 (Crossing)). Sa Timog nitong hangganan ay ang Barangay Lawa. Sa Hilagang silangan namang hangganan ng Parian ay ang Barangay Bañadero. [2][5]

EdukasyonBaguhin

Pre-elementarya
  • Parian Day Care Center
  • Periwinkle Montessori School
  • Sunflower Learning Center
  • St. Peter Academy of San Pedro Laguna

Pre-Elementarya at ElementaryaBaguhin

  • Parian Elementary School
  • Cavalry Baptist Academy

Pre-Elementarya hanggang SekundaryaBaguhin

  • Jesus is Lord Colleges Foundation Inc.
  • St. Peter Academy

Sekundarya, Kolehiyo at BokasyonalBaguhin

  • Rizal College of Laguna
 
Ang AMA Computer College Calamba Campus
Kolehiyo at Bokasyonal
  • AMA Computer College - Calamba Campus
  • Calamba Doctors' College
  • St. Benilde International School, Inc., SHS and College Department
  • St. Augustine School of Nursing.

Mga EstablisimiyentoBaguhin

  • Calamba Doctors 'College
  • Commercial Building - Parian
  • Commercial Building - Parian-Paciano Bridge
  • Gawad Kalinga Building
  • Lianas Supermarket Parian
  • MegaHealth - Parian
  • Munda Motorworks Center
  • Motorsiklo Honda Motors - Parian
  • River View Resort - Parian
  • Makatipid ng Higit Pa Store - Parian
  • Social Security System (SSS) - Calamba Branch
  • Yamaha Calamba - Parian Branch

PopulasyonBaguhin

Taon Populasyon
2014 23,551
2013 22,678
2012 21,837
2011 21,028
2010 20,248
2007 19,587
2000 13,601
1995 10,767
1990 10,278
1980 5,491

PagamutanBaguhin

 
Ang Calamba Doctors 'Hospital & College sa National Highway, Parian

Ang Calamba Doctors 'Hospital, ay isang pribadong pagamutan na matatagpuan sa hilagang bahagi ng lungsod, malapit sa Check Point-Bridge at panulukan ng National Highway. Mayroon itong isang pribadong paaralan sa tabi ng ospital na tinawag na "Calamba Doctors' College". Ang sapang malapit dito na dumurugtong sa Ilog San Cristobal ang nagsisilbing hilagang hangganan ng Barangay Parian.

Mga SanggunianBaguhin

Mga panlabas na linkBaguhin