Ang Wikang Yue o Yueh (Ingles na pagbigkas: /ˈjuː/ or /juːˈ/)[2] ay isang pangunahing sangay ng Tsino na ginagamit sa Timog Tsina, lalo na sa mga lalawigan ng Guangdong at Guangxi.

Yue
Kantones
廣東話/广东话
Yuhtyúh (Yue) nakasulat sa mga titik na Tradisyonal na Tsino (kaliwa) at Pinapayak na Tsino (kanan)
Katutubo saKatimugang Tsina, Hong Kong, mga komunidad sa ibayong-dagat
RehiyonDelta ng Ilog Perlas (gitnang Guangdong, Hong Kong, Macau); silangang-katimugang Guangxi
Pangkat-etnikoMga Kantones (Tsinong Han)
Mga natibong tagapagsalita
60 milyon (2007)[1]
Mga diyalekto
Tradisyonal na Tsino
(Sulating Kantones)
Braille Kantones
Opisyal na katayuan
Hong Kong at Macau (de facto, baga ma't opisyal na tinutukoy bilang "Tsino"; Kantones at paminsan-minsan Mandarin ay ginagamit sa pamahalaan). Kinikilalang wikang rehiyonal sa Suriname.
Mga kodigong pangwika
ISO 639-3yue
Glottologyuec1235
Naglalaman ang artikulong ito ng mga simbolong ponetiko ng IPA Posible po kayong makakita ng mga tandang pananong, kahon, o iba pang mga simbolo imbes ng mga karakter ng Unicode dahil sa kakulangan ng suporta sa pag-render sa mga ito. Para sa isang panimulang gabay sa mga simbolong IPA, tingnan ang en:Help:IPA.
Yue / Kantones
Tradisyunal na Tsino粵語
Pinapayak na Tsino粤语
JyutpingJyut6 jyu5
Cantonese YaleYuhtyúh
Hanyu PinyinYuèyǔ
Karaniwang batid bilang
Tradisyunal na Tsino廣東話
Pinapayak na Tsino广东话
JyutpingGwong2 dung1 waa6
Cantonese YaleGwóng dūng wá
Hanyu PinyinGuǎngdōng Huà

Ang pangalang Kantones karalasang ginagamit para sa buong sangay, ngunit pinili ng mga dalubwika na ilaan ang pangalang iyon para sa mga baryante ng Guangzhou (Kanton) at Hong Kong, na siyang wikaing prestihiyo.

Ginagamit ang Kantones at Taishanes ng marami-raming populasyon ng mga Tsinong nasa ibayong-dagat sa Timog-Silangang Asya, Awstralya at Hilagang Amerika, lalo na rin sa naging bunga ng maramihang pag-iibayong-dagat mula sa Hong Kong.

Hindi mutuwal na intelihible ang mga wikaing Yue sa ibang baryante ng Tsino.[3] Sila ang ilan sa mga konserbatibong baryante na mayroong pagpapanatili ng panghuling katinig mga mga kategoryang pangtono ng Gitnang Tsino, ngunit nawalan ng maraming pagkakatangi ng pang-unahan at pang-gitnang mga katinig na napanatili ng ibang baryante ng Tsino.

Pangalan baguhin

Ang prototipikal na paggamit ng pangalang Kantones (Cantonese sa Ingles) ay para sa wikaing Guangzhou (Kanton) ng Yue,[4] ngunit karaniwan iyon na ginagamit para sa Yue sa kabuuan. Upang maiwasan ang pagkalito, maaaring ipangtawag sa mga tekstong akademiko ang pangunahing sangay ng Tsino na "Yue",[5][6] kasunod ng baybaying Pinyin ng Mandarin, at maaaring bigyang-restriksyon ang "Kantones" sa pangkaraniwang paggamit bilang diyalekto ng Guangzhou, o iwasan naman ang katagang "Kantones" sa kabuuan at bigyang-kilanlan ang Yue mula sa diyalektong Kanton o Guangzhou.

Tingnan din baguhin

Sanggunian baguhin

  1. Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" (The World's 100 Largest Languages in 2007), in Nationalencyklopedin
  2. "Yueh", Webster's Third International Dictionary.
  3. Victor H. Mair (2009): Mutual Intelligibility of Sinitic Languages
  4. "Cantonese". Oxford English Dictionary (sa wikang Ingles) (3 pat.). Oxford University Press. Setyembre 2005.{{cite book}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
  5. Ethnologue: "Yue Chinese"; "Yue" or older "Yüeh" in the OED; ISO code yue
  6. Ramsey (1987), p. 98.

  Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.