Ang Guyana (pagbigkas: ga•yá•na), na ang opisyal na pangalan ay Kooperatibang Republika ng Guyana (Ingles: Co-operative Republic of Guyana)[6] ay isang nakapangyayaring bansa sa hilagang rehiyon ng Timog Amerika. Napalilibutan ito ng Karagatang Atlantiko sa hilaga, Brazil sa timog at timog-kanluran, Suriname sa silangan, at Venezuela sa kanluran. Sa lawak nitong 215,000 square kilometre (83,000 mi kuw), ang Guyana ay ikaapat na pinakamaliit na bansa sa punong-lupain ng Timog Amerika kasunod ng Uruguay, Suriname, and French Guiana.

Kooperatibang Republika ng Guyana

Co-operative Republic of Guyana
Watawat ng Guyana
Watawat
Eskudo ng Guyana
Eskudo
Salawikain: "One People, One Nation, One Destiny"
Guyana shown in dark green, territorial claims from Venezuela shown in light green.
Guyana shown in dark green, territorial claims from Venezuela shown in light green.

KabiseraGeorgetown
Pinakamalaking lungsodcapital
Wikang opisyalEnglish
Kinilalang wikang panrehiyon
Pangkat-etniko
(2002)
KatawaganGuyanese
PamahalaanUnitary Semi-presidential republic
• Pangulo
Irfaan Ali
Mark Phillips
LehislaturaNational Assembly
Formation
1667–1814
1814–1966
26 May 1966
• Republic
23 February 1970
6 October 1980
Lawak
• Kabuuan
214,970 km2 (83,000 mi kuw) (85th)
• Katubigan (%)
8.4
Populasyon
• Pagtataya sa 2014
735,554[1] (165th)
• Senso ng 2012
747,884[2]
• Kapal
3.502/km2 (9.1/mi kuw) (232nd or 8th least-densely populated in the world)
KDP (PLP)Pagtataya sa 2012
• Kabuuan
$6.155 billion[3]
• Bawat kapita
$7,938[3]
KDP (nominal)Pagtataya sa 2012
• Kabuuan
$2.788 billion[3]
• Bawat kapita
$3,596[3]
Gini  (1998)44.5[4]
katamtaman
HDI (2014)Increase 0.636[5]
katamtaman · 124th
SalapiGuyanese dollar (GYD)
Sona ng orasUTC-4
Gilid ng pagmamaneholeft
Kodigong pantelepono+592
Kodigo sa ISO 3166GY
Internet TLD.gy

Sakop ng rehiyong tinatawag na Guianas ang malaking kalupaang hilaga ng Ilog Amazon at silangan ng Ilog Orinoco. Naninirahan na dito ang iba't ibang katutubong pangkat nang dumating ang mga Dutch. Napasailalim naman sa Britanya ang bahagi na naging Guyana noong huling bahagi ng ika-18 siglo. Pinamahalaan ito bilang isang ekonomiyang batawan ng British Guiana hanggang matamo nito ang kasarinlan nito noong 1966, at opisyal na naging republika sa loob ng Commonwealth of Nations noong 1970. Makikita ang naging pamana ng mga Briton sa magkakahalo nitong populasyon na kinabibilangan ng mga Indiano, Africano, Amerindian, at grupong may halong-lahi.

Natatangi rin ang Guyana bilang nag-iisang bansa sa Timog Amerika kung saan opisyal na wika ang Ingles. Ito'y bagaman ang karamihan sa populasyon ay nagsasalita ng Guyanese Creole isang wikang kriyolyong batay sa Ingles, na may halong Dutch, Arawakan at Caribbean. Dagdag sa pagiging bahagi ng Anglophone Caribbean, ang Guyana ay isa sa iilang bansa sa Caribbean na hindi pulo sa West Indies. Ang punong-tanggapan ng Caribbean Community (CARICOM), kung saan kasapi ang Guyana, ay nasa kabisera at pinakamalaking lungsod nito na Georgetown. Noong 2008, sumanib ang bansa sa Union of South American Nations bilang isa sa tagapagtaguyod nito.

TalasanggunianBaguhin

  1. 1.0 1.1 "The World Factbook: Guyana". CIA. Tinago mula orihinal hanggang 15 Enero 2014. Kinuha noong 6 Enero 2014. {{cite web}}: Binalewala ang unknown parameter |deadurl= (mungkahi |url-status=) (help)
  2. Guyana 2012 Census GeoHive– Guyana. Retrieved 2 August 2012.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 "Guyana". International Monetary Fund. Tinago mula orihinal hanggang 20 Disyembre 2016. Kinuha noong 18 Abril 2013. {{cite web}}: Binalewala ang unknown parameter |deadurl= (mungkahi |url-status=) (help)
  4. "GINI index (World Bank estimate)". World Bank. Kinuha noong 22 July 2015.
  5. "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2015. Kinuha noong 15 December 2015.
  6. "Independent States in the World". state.gov.



  Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.