Oksihino

(Idinirekta mula sa Oksihena)

Ang oksiheno (Ingles: oxygen; Espanyol: oxígeno) ay isang elementong kimikal sa talahanayang peryodiko na sinasagisag ng simbolong O at nagtataglay ng atomikong bilang 8. Ang oksihena ay walang amoy, walang lasa, at hindi metaliko. Kailangan ito upang makalikha ng apoy at magkaroon ng reaksiyon sa mga metalikong elemento para lumikha nang mga pangunahing oxide. Ginagamit ito sa welding, hinahalo ito sa acetylene upang makagawa ng napakainit na apoy. Ginagamit din ito sa mga space rockets, ito ay ginagawang gasolina upang matulungan itong lumipad nang mataas. Ang oksiheno rin ay mahalaga sa paggawa ng apoy. Kung wala ito, hindi makakagawa ng apoy. Ang importanteng pangkat-atomiko (molecule) ng Oksiheno ay ang Ozone, ito ay tumutulong sa pagpigil sa ultraviolet na sinag.

Oxygen, 8O
Oxygen
AlotropiyaO2, O3 (ozone) and more (see Allotropes of oxygen)
Hitsuraliquid oxygen with bubbles of oxygen gas
Pamantayang atomikong timbang Ar°(O)
  • [15.9990315.99977]
  • 15.999±0.001 (pinaikli)[1]
Oxygen sa talahanayang peryodiko
Hydrogen Helium
Lithium Beryllium Boron Carbon Nitrogen Oxygen Fluorine Neon
Sodium Magnesium Aluminium Silicon Phosphorus Sulfur Chlorine Argon
Potassium Calcium Scandium Titanium Vanadium Chromium Manganese Iron Cobalt Nickel Copper Zinc Gallium Germanium Arsenic Selenium Bromine Krypton
Rubidium Strontium Yttrium Zirconium Niobium Molybdenum Technetium Ruthenium Rhodium Palladium Silver Cadmium Indium Tin Antimony Tellurium Iodine Xenon
Caesium Barium Lanthanum Cerium Praseodymium Neodymium Promethium Samarium Europium Gadolinium Terbium Dysprosium Holmium Erbium Thulium Ytterbium Lutetium Hafnium Tantalum Tungsten Rhenium Osmium Iridium Platinum Gold Mercury (element) Thallium Lead Bismuth Polonium Astatine Radon
Francium Radium Actinium Thorium Protactinium Uranium Neptunium Plutonium Americium Curium Berkelium Californium Einsteinium Fermium Mendelevium Nobelium Lawrencium Rutherfordium Dubnium Seaborgium Bohrium Hassium Meitnerium Darmstadtium Roentgenium Copernicium Nihonium Flerovium Moscovium Livermorium Tennessine Oganesson
-

O

S
nitrogenoxygenfluorine
Atomikong bilang (Z)8
Pangkatpangkat 16 (mga anpiheno)
Peryodoperyodo 2
Bloke  p-bloke
Konpigurasyon ng elektron[He] 2s2 2p4
Mga elektron bawat kapa2, 6
Katangiang pisikal
Pase sa STPgas
Punto ng pagkatunaw54.36 K ​(-218.79 °C, ​-361.82 °F)
Punto ng pagkulo90.20 K ​(-182.95 °C, ​-297.31 °F)
Densidad (sa STP)1.429 g/L
Puntong kritikal154.59 K, 5.043 MPa
Init ng pusyon(O2) 0.444 kJ/mol
Init ng baporisasyon(O2) 6.82 kJ/mol
Molar na kapasidad ng init(O2)
29.378 J/(mol·K)
Presyon ng singaw
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K)       61 73 90
Katangiang atomiko
Mga estado ng oksidasyon−2, −1, 0, +1, +2
ElektronegatibidadEskala ni Pauling: 3.44
Mga enerhiyang ionisasyon
  • (marami pa)
Radyong Kobalente66±2 pm
Radyong Van der Waals152 pm
Color lines in a spectral range
Mga linyang espektral ng oxygen
Ibang katangian
Likas na paglitawprimordiyal
Kayarian ng krystalcubic
Cubic crystal structure for oxygen
Bilis ng tunog(gas, 27 °C) 330 m/s
Termal na konduktibidad26.58x10-3  W/(m⋅K)
Magnetikong pagsasaayosparamagnetic
Bilang ng CAS7782-44-7
Pangunahing isotopo ng oxygen
Iso­topo Abudansya Half-life (t1/2) Paraan ng pagkabulok Produkto
16O 99.76% Ang 16O ay tumatagal sa may 8 neutron
17O 0.039% Ang 17O ay tumatagal sa may 9 neutrons
18O 0.201% Ang 18O ay tumatagal sa may 10 neutron
Kategorya Kategorya: Oxygen

Ang isa sa mga unang na kilala ng mga eksperimento sa mga relasyon sa pagitan ng pagkasunog at air ay isinasagawa sa pamamagitan ng Philon ng Byzantium, Griyego manunulat ng ikalawang siglo BC, na kung saan ay nagkaroon ng isa sa kanyang mga mekanika interes. Sa kanyang Pneumatika, Philo sinusunod na inverting isang daluyan ng higit sa isang nasusunog kandila at paglalagay ng tubig sa paligid ng leeg ng daluyan ng sinundan na tubig ilang tumataas papunta sa leeg. Philo mali ipinapalagay na ang mga bahagi ng hangin ng mga lalagyan ay na-convert sa sunog klasikong elemento, at sa gayon ay magagawang upang makatakas sa pamamagitan ng pores ng salamin. Maraming siglo mamaya, Leonardo da Vinci, batay sa mga trabaho ng Philon, nabanggit na ang isang bahagi ng air ay natupok sa panahon ng pagkasunog at hinga.

Sa dulo ng ikalabimpito siglo, Robert Boyle di-napatutunayang na naka ay kailangan para sa pagkasunog. Ingles kimiko John Mayow pino ang trabaho na ito sa pamamagitan ng pagpapakita na ang apoy ay nangangailangan lamang ng isang bahagi ng hangin na siya ay tinatawag na spiritus nitroaereus o lamang nitroaereus. Sa isang eksperimento, siya ay natagpuan na ang paglalagay ng alinman sa isang mouse o isang naiilawan kandila sa isang saradong lalagyan sa ibabaw ng tubig kinuha ang tubig sa tumaas at palitan 1/14 volume ng air bago suffocating bagay ng karanasan. Mula ito, siya ay dapat nitroaereus ay natupok sa parehong paghinga at pagkasunog.

Mayow nabanggit na antimonyo nadagdagan sa bigat kapag nainitan, at natukoy na ang nitroaereus ay dapat na ipagsama sa mga ito. Gayundin naisip na ang mga baga na pinaghiwalay ang nitroaereus nakahiwalay air at pumasa ito sa dugo at hayop na init at kalamnan kilusan nagresulta mula sa reaksiyon ng nitroaereus na may ilang mga sangkap sa katawan. Ulat ng mga ito at iba pang mga eksperimento at mga ideya ay nai-publish sa 1668 sa kanyang Duo work Tractatus sa treatise "De respiratione".

Ang mga elemento ng oxygen ay natuklasan sa pamamagitan ng Suweko parmasyutiko Carl Wilhelm Scheele sa 1771, ngunit ang kanyang trabaho ay hindi makatanggap ng agarang pagkilala. Maraming ipatungkol ang Joseph Priestley ng pagtuklas, na naganap nang nakapag-iisa sa 1 Agosto 1774.

Ang pangalan ng oxygen (Griyego = ὀξύς acid at geno-, mula sa root γεν = Generate), ay ibinigay sa pamamagitan ng Lavoisier sa 1774 pagkatapos na makapansin na mayroong maraming mga acids na naglalaman ng oksiheno.


  1. "Standard Atomic Weights: Oxygen". CIAAW. 2009.